به همت اداره‌کل نظارت بر طرح‌های عمرانی وزارت علوم:

مجموعه کتاب‌های معماری فضاهای دانشگاهی تدوین و منتشر شد

۱۹ مرداد ۱۴۰۰ | ۱۵:۳۰ کد : ۶۳۲۵۱ اخبار برگزیده اخبار ستادی
تعداد بازدید:۱۶۳۶
مدیرکل نظارت بر طرح‌های عمرانی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری از تدوین و انتشار مجموعه کتاب‌های معماری فضاهای دانشگاهی، با هدف معرفی فضاهای موجود و در دست احداث دانشگاهی خبر داد.
مجموعه کتاب‌های معماری فضاهای دانشگاهی تدوین و منتشر شد

به گزارش اداره کل روابط عمومی وزارت علوم، دکتر جمشید اسماعیلی، در این خصوص گفت: معماری پدیده‌ای فراتر از تاریخ، فرم و سبک است. معماری در حقیقت دست آورد عوامل فرهنگی و محیطی و بیان شیوۀ زندگی افرادی است که آن را بنا نموده‌اند. معماری هر بنایی مبتنی بر عادات، پسندها و اندیشه‌های یک دوره تاریخی بوده است. بناهای تاریخی و آثار باستانی به عنوان شناسنامۀ یک سرزمین، تعیین‌کننده تاریخچه و تمدن آن و یکی از مهّم‌ترین بارزه‌های فرهنگی هر کشوری است، بنابراین شناختن قدر و منزلت بناهای تاریخی و حفظ و احیا از آنها امری ضروری است و نسل‌های مختلف نیز چون پیشینیان باید از این میراث اجدادی پاسداری کنند. کشور ما ایران نیز دارندۀ تعداد زیادی از آثار باستانی و ابنیه‌های تاریخی و فرهنگی جهان و دارای کهن‌ترین فرهنگ و تمدن جهان است. بنابراین ما نیز چون کشورهای دیگر جهان وظیفه صیانت از این میراث پدری را برعهده داریم.

وی افزود: گذشت زمان و عدم نگهداری مناسب، موجب فرسوده شدن بناهای تاریخی می‌گردد. در نتیجه ارزش و هویّت بنا در طول زمان کم رنگ‌تر شده و عدم توجه به بنا، سبب از بین رفتن آن خواهد شد. لذا حفاظت اثر تاریخی، حفظ و استمرار حیات بنا را به دنبال خواهد داشت.

به گفته دکتر اسماعیلی، مالکیّت بسیاری از بناهای تاریخی کشور، متعلق به دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی و فناوری وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است، که جهت‌گیری راهبردی وزارت عتف، حفظ، مرمت و احیا این بناها می‌باشد. بناهای باارزش تاریخی مستقر در دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی و فناوری به دو گروه: بناهای باارزش تاریخی ثبت شده در فهرست آثار ملی و بناهای باارزش تاریخی ثبت نشده در فهرست آثار ملی تقسیم بندی می‌شوند.

وی تصریح کرد: در حال حاضر تعداد ۱۵۰ بنای تاریخی و میراثی با مساحت اعیانی حدود ۴۱۲۳۰۰ مترمربع با کاربری‌های آموزشی، اداری، رفاهی، پژوهشی، کمک آموزشی، فرهنگی، خوابگاهی و…، تحت مالکیّت دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی و فناوری وجود دارد. لازم به ذکر است تنها حدود ۴۵ درصد از بناهای تاریخی دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی و فناوری دارای ثبت میراث فرهنگی هستند.

مدیرکل نظارت بر طرح‌های عمرانی وزارت علوم اظهار داشت: با عنایت به اینکه بناهای تاریخی از عوامل ارزش گذاری شهرها می‌باشند، مرمت و نگهداری بناهای میراثی متعلق به دانشگاه‌ها در اولویت کاری این اداره کل قرار دارد. شیوۀ مرمت و احیای بناهای تاریخی امری مهم است و باید به این موضوع توجه نمود که یک بنا زمانی از خطر تخریب و آسیب در امان می‌ماند که به آن رسیدگی شود. افزایش عمر مفید بنا به نوع اقدامات استحکامی، اصلاحی و تأسیساتی بستگی دارد. بنابراین اگر اقدمات مرمتی مبتنی بر استانداردهای روز دنیا به روز رسانی شود و مصالح به کار رفته با کیفیّت باشد عمر فیزیکی و عمر مفید بنا افزایش خواهد یافت.

وی افزود: با توجه به حضور اکثریت متخصصین حوزه مرمت و نگهداری بناهای تاریخی در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور، در صورتی که تأمین اعتبار لازم برای مرمت و نگهداری این بناها همراه با بهره‌گیری از نیروهای متخصص باشد شاهد افزایش طول عمر مفید و بهبود کارکرد بناهای تاریخی خواهیم بود.

دکتر اسماعیلی در پایان خاطرنشان کرد: کتاب پیش‌رو حاوی اطلاعات تنها بخشی از ابنیه تاریخی و ارزشمند کشور است، که طی درخواست اداره کل نظارت بر طرح‌های عمرانی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری توسط دفاتر فنی دانشگاه‌ها ارسال شد و توسط مولفین تدقیق و طبقه بندی شد. این جستار را شاید تنها بتوان گامی ابتدایی برای جلب توجه به اهمیت و ارزش موضوع دانست که بنیانی برای پژوهش‌های مبسوط و مفصل آتی باشد. امید است مطالب آن بتواند در حفظ و ارتقا بناهای تاریخی و ارزشمند دانشگاه‌های کشور اثرگذار باشد.

سه مجموعه قبلی با عناوین، مجموعه اول آرشیو طرح و نقشه‌های معماری، مجموعه دوم سر در، مجموعه سوم خوابگاه دانشجویی به منظور تأکید بر اهمیت ورودی‌ها و معماری سر در و شناساندن نیازهای اسکان با کیفیت مطلوب دانشجویان و اصول معماری حاکم بر طراحی فضاهای مختلف تهیه و تدوین شده است.

مجموعه چهارم با عنوان بناهای تاریخی و میراثی تلاشی است برای احصاء و معرفی مختصری از بناها و مجموعه‌های تاریخی گرانبهای مستقر در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی و پژوهشی، تا به نحو مقتضی اهمیّت حفظ و احیای این بناها را برای دستگاه‌های متولی از جمله سازمان برنامه و بودجه کشور، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی و شهرداری‌ها پررنگ نموده تا دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی و پژوهشی با همیاری و مساعدت این دستگاه‌ها بتوانند قدم‌های مؤثری در احیا، نگهداری و بهره‌برداری مؤثر از این بناها بردارند.
یکی از موضوعات قابل توجه از منظر مرمتی به ابنیه تاریخی، آن است که در دانشگاه‌ها ابنیه به جای آنکه تبدیل به موزه شوند، با تعریف عملکردی نو و متناسب با ماهیت آن احیا می‌گردند. این موضوع از آن جهت دارای ارزش است که در صورت تبدیل بنا به موزه جریان زندگی در آن متوقف می‌شود و به اصطلاح در زمان فریز می‌گردد اما در حالتی که ابنیه عملکرد فعال جدیدی می‌پذیرد و اصطلاحاً احیا می‌گردد، زندگی در آن به جریان می‌افتد و در زمان رشد می‌یابد.

معماری تاریخی و ارزشمند دانشگاه‌ها یکی از فرصت‌هایی است که می‌توان از طریق آن به تربیت نیروی انسانی متخصص دست‌یافت. فضاهای تاریخی دانشگاه‌ها قادرند با ارائه مفاهیمی هویتی بر جان مخاطبان اثرگذارند و با تداعی خاطرات جمعی، موجب حس تعلق و دلبستگی آنان به مکان گردند. لذا وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با عنایت به اهمیت بناها و مجموعه‌های ارزشمند و تاریخی، در سال‌های گذشته همواره در تلاش بوده‌است تا با ایجاد زیرساخت‌های راهبردی، به حفظ و ارتقاء این ابنیه بپردازد.

از همین روی کتاب «معرفی معماری فضاهای دانشگاهی: بناهای تاریخی و میراثی» با همت دفاتر فنی دانشگاه‌ها و تلاش نویسندگان تهیه و تدوین شده است. امید است این تلاش اثرگذار افتد و با استعانت از الطاف الهی شاهد حفظ و ارتقای کیفیت ابنیه تاریخی و ارزشمند دانشگاه‌ها و مراکز علمی آنچنان که در شان و منزلت مراکز آموزش عالی جمهوری اسلامی ایران است، باشیم.
ل. م ۵۴/‏‬ س. ر ۶۲ / ‏‬ ر. ب ۴۵

 


( ۱ )