محاسبات، طراحی و ساخت ساعت آفتابی- مهتابی توسط محققان رصدخانه دانشگاه کاشان

۰۴ خرداد ۱۴۰۰ | ۰۹:۰۷ کد : ۶۱۹۰۹ دستاوردهای دانشگاه ها
تعداد بازدید:۴۷۱
ساعت آفتابی – مهتابی دانشگاه اصفهان یادبود دکتراحمد کیاست‌پور که محاسبات، طراحی و ساخت آن توسط ایرج صفایی مسئول رصدخانه دانشگاه کاشان انجام شده است، نصب و راه اندازی شد.
محاسبات، طراحی و ساخت ساعت آفتابی- مهتابی توسط محققان رصدخانه دانشگاه کاشان

به گزارش اداره کل روابط عمومی وزارت علوم به نقل از دانشگاه کاشان، مسئول رصدخانه دانشگاه کاشان گفت: این سازه نجومی یک ساعت آفتابی از نوع استوایی است که قابلیت تعیین زمان برپایه ساعت رسمی ایران را دارد. برخلاف دیگر گونه‌های ساعت آفتابی در این نمونه با جابجایی خورشید در آسمان، نور خورشید از روزنه‌هایی که به شکل اعداد فارسی در صفحه اعداد بریده شده‌اند، بر روی شاخص میانی در صفحه ساعت می‌افتد و زمان را نشان می‌دهد.
ایرج صفایی با اشاره به اینکه تشخیص نیمروز یا لحظه اذان ظهر، تشخیص تقویم بر پایه گاهشماری ایرانی و منحنی آنالمای خورشید در طول سال از دیگر کاربردهای آن در روز است، گفت: این سازه نجومی در شب هم کاربرد دارد و تعیین تقریبی زمان در شب های مهتابی و تعیین جایگاه قطب شمال آسمانی و جایگاه ستاره قطبی از کاربردهای آن در شب است.
وی دلیل ساخت این ساعت آفتابی به نام مرحوم دکتراحمد کیاست‌پور را زنده نگه داشتن یاد و خاطره این استاد نجوم دانشگاه اصفهان عنوان کرد و اظهار داشت: این استاد گرانقدر نجوم به غیر از فعالیت آموزشی و پژوهشی به ترویج دانش اخترشناسی هم می‌پرداختند. با گذشت یک سال از درگذشت ایشان، دانشکده فیزیک دانشگاه اصفهان بر آن شد تا یادبودی برای ایشان بسازد. به همین منظور قرار شد تا یک سازه نجومی با کاربردی ساعت آفتابی-ساعت مهتابی طراحی نمایم.
صفایی با بیان اینکه از نظر هنری ساختاری همچون میز سخنرانی دارد، تا تریبون استاد کیاست‌پور همچنان پابرجا باشد، خاطر نشان کرد: برش ها و انحناهای سازه دایره‌ای اجرا شده تا گویای جایگاه مهر و مدارهای دایره‌ای در نجوم قدیم و فرهنگ ایران باستان باشد. اما صفحه ساعت بیضی است تا یادآور گذار از نجوم باستان به نجوم جدید در نظریه کپرنیک باشد.
وی افزود: در دو طرف صفحه اعداد، گل لوتوس هخامنشی دوازده برگ، نشانی از دیرینه فرهنگی ایران دارد. اما بیشتر تزئینات از نوع اسلیمی است که با فلز آلومینیم بر بدنه فولادی سازه نشان دهنده هنر اصفهان است.
ساعت آفتابی دانشگاه اصفهان دومین سازه نجومی پس از ساعت آفتابی میدان جلفای اصفهان در شهر اصفهان است که ایرج صفایی طراحی کرده و ساخته است. ساعت آفتابی سیاره‌ای دانشگاه پیام‌نور آران و بیدگل، ساعت آفتابی افقی پارک ائل‌گلی تبریز، ساعت آفتابی روستای استرک کاشان، ساعت آفتابی پایانه شهید حقانی بندرعباس، ساعت آفتابی پارک مسافر سیرجان، ساعت آفتابی اداره بنادر و دریانوردی بندر لنگه و ساعت آفتابی آنالماتیک دانشگاه کاشان از دیگر سازه‌های نجومی است که وی طراحی و یا ساخته است.
ل.س ۴۲/ ل.م ۵۴

کلید واژه ها: کاشان