همزمان با روز بزرگداشت خواجه نصیر الدین طوسی صورت پذیرفت؛

آغاز فعالیت بنیاد مراغه‌شناسی در دانشگاه مراغه

۱۰ اسفند ۱۳۹۹ | ۰۹:۵۲ کد : ۶۰۳۹۷ دستاوردهای دانشگاه ها
تعداد بازدید:۶۲۷
بنیاد مراغه شناسی طی آئینی با حضور میهمانان ملی و منطقه‌ای و خیل دوستداران و علاقه‌مندان در دانشگاه مراغه آغاز به‌کار کرد و از کتاب آثار فرهنگی و هنری موزه ایلخانی نیز رونمایی شد.
آغاز فعالیت بنیاد مراغه‌شناسی در دانشگاه مراغه

به گزارش اداره کل روابط عمومی وزارت علوم به نقل از دانشگاه مراغه، همزمان با بزرگداشت روز خواجه نصیر الدین طوسی آئین آغاز بکار بنیاد مراغه شناسی و رونمایی از کتاب آثار فرهنگی و هنری موزه ایلخانی مراغه با حضور میهمانان ملی دکترمیرسیداحمد محیط طباطبایی رئیس کمیته موزه های ایران(ICOM)، دکترمحمدرضا کارگر مدیر کل موزه های ایران، دکترمحمدرضا کارگرمدیر کل موزه های ایران و میهمانان منطقه ای ازجمله دکترسیدعلی موسوی حسینی معاون استاندار و فرماندار مراغه، دکترمحمدعلی لطف الهی یقین، رئیس دانشگاه مراغه و دیگر مسئولان و علاقمندان برگزار شد.

 

* با اهتمام مسئولین مراغه را می توان به شهر موزه ها تبدیل کرد
آیت اله محمد تقی پورمحمدی، نماینده خبرگان رهبری و امام جمعه مراغه در این آئین به دلیل حضور در اجلاس خبرگان رهبری طی پیامی خواستار اخذ مجوز موزه نجوم مراغه شد و گفت: ایجاد پژوهشکده تخصصی ایلخانی مراغه از ضروریات این شهر می باشد.
وی افزود: همانطور که مدیرکل موزه های ایران در سفر قبلی خود به مراغه با توجه به پتانسیل های این شهر مراغه را بعنوان شهر موزه ها تلقی کردند باید مسئولان استانی و منطقه ای در این راستا اهتمام لازم را بکار گیرند تا این موضوع جامه عمل بپوشد و این قطعاً با همکاری همه دست اندر کاران و مسئولین امکان پذیر خواهد بود.
رییس کمیته ملی موزه‌های ایران (ایکوم) با اشاره به نقش تاریخی ایران در تبادل و تعامل فرهنگی با دنیا از مراغه به عنوان یکی از مظاهر آشکار این نقش‌آفرینی یاد کرد.

 

*مراغه مظهر نقش‌آفرینی تاریخی ایران در تعامل با دنیاست
دکتر محیط طباطبایی در آیین آغاز به کار بنیاد مراغه‌شناسی و رونمایی از کتاب "آثار فرهنگی هنری موزه ایلخانی ایران" که همزمان با روز گرامیداشت خواجه نصیرالدین طوسی برگزار شد، گفت: ایران در طول تاریخ همچون یک پل ارتباطی بین شرق و غرب به تعامل و تبادل جهانی کمک کرده است.
وی بیان کرد: دوره‌ای که موزه ایلخانی ایران در شهر مراغه، آن را به لحاظ تاریخ سیاسی معرفی می کند، دوره تجدید حیات ملی سرزمین ما به شمار می‌رود.
دکتر محیط طباطبایی اضافه کرد: در این دوره تاریخی، مغولها به قصد تخریب به ایران آمدند، اما به یکی از عناصر هویتی و فرهنگ ایرانی تبدیل شدند که مصادیق آن در آثار موزه ایلخانی مراغه مشهود است.
رییس کمیته ملی موزه‌های ایران (ایکوم) بیان کرد: مراغه و موزه ایلخانی این شهر، معرف این دوره و قدرت فرهنگی ایران است؛ قدرتی که فرهنگ مهاجر را به فرهنگ خادم تبدیل کرد.
دکترمحیط طباطبایی با تاکید بر اینکه هر فرهنگی ارزش‌های خاصی را با خود به همراه می‌آورد، بیان کرد: مغول ها به تقویم، گاه‌شماری، نجوم و اخترشناسی علاقه داشتند و بر همین اساس مراغه به یکی از مهمترین مراکز این علوم در زمان آنها تبدیل شد.
وی ادامه داد: درک کیفیت نگرش به هنر، صنعت و فرهنگ سرزمین ما طی آن دوره، در آثار سفالی و نمونه‌های با ارزش دیگر موجور در موزه ایلخانی مراغه تبلور می‌یابد.
دکتر محیط طباطبایی اظهار داشت: مراغه علاوه بر سابقه ارزشمند تاریخی و دیرینه‌اش که در تعامل بین انسان و طبیعت ریشه دارد، شاهدی بر تغییر رفتار مهاجرانی است که در فرهنگ این سرزمین جذب شدند و استمرار آن در شهرهای دیگر نمایان شد.
وی با تاکید بر اینکه بیشتر از رویکردهای محلی، هویت ملی را در مراغه شاهد هستیم، بیان کرد: موزه به ظاهر کوچک ایلخانی در این شهر از موزه های ملی ایران زمین است و امیدواریم به لحاظ کمی و کیفی رشد کند.
رییس کمیته ملی موزه‌های ایران تصریح کرد: فرهنگ ایرانی، متعلق به همه اقوام این جغرافیای تاریخی بوده و حتی کویر مرکزی ایران که به ظاهر خشک و غیرقابل زیست به نظر می‌رسد، در حفظ این هویت تاریخی و فرهنگی نقش داشته است.
دکترمحیط طباطبایی ادامه داد: این کویر، ایران را به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم کرده و هربار که یکی از این دو قسمت اشغال شده، حکومتی در سوی دیگر تشکیل و هویت ملی را حفظ کرده است.
به گفته وی در آذربایجان نیز شهرها و نقاط گوناگونی در طی تاریخ دراز مدت این سرزمین نقش‌آفرین بوده که یکی از آنها جهان‌شهر مراغه است که سابقه درخشان به لحاظ دیرینه‌شناسی دارد.

 

*دیپلماسی فرهنگی ایران نافذتر از دیپلماسی سیاسی است
دکترمحمدرضا کارگر مدیرکل موزه‌ها و اموال منقول فرهنگی تاریخی وزارت میراث فرهنگی، با طرح این سوال که ارج نهادن به میراث گذشتگان چه دستاوردی برای ما دارد، گفت: کشورمان بر اساس یافته‌های باستان‌شناسی ۱۱ هزار سال تمدن مستمر دارد و دیپلماسی فرهنگی متکی بر این تمدن گاهی نافذتر از دیپلماسی سیاسی است.

وی افزود: امروزه اگر جامعه و گذشته آن را نشناسیم، به هیچ وجه نمی‌توانیم به اصول راهبردی دست پیدا کنیم. وی با اشاره بر اینکه همین شناخت، راهبرد ما در قبال تنوع اقوام و ادیان ایرانی را مشخص می‌کند، بیان کرد: اقوام و ادیان بر اساس یک شناخت تاریخی همواره به صورت مسالمت‌آمیز در کنار یکدیگر زندگی کرده‌اند و امروزه میراث فرهنگی، همزیستی این همزیستی را برای ما تجلی می‌بخشد.
وی کثرت در وحدت و وحدت در کثرت را از ویژگی‌های ایران بر اساس شناخت متکی بر میراث فرهنگی عنوان کرد و افزود: اگر موزه‌های کشور، اشتراک‌های اقوام و ادیان را برای هر یک از آنان آشکار کنند، اهمیت میراث فرهنگی بیش از پیش در جامعه مشخص می‌شود. مدیرکل موزه‌ها و اموال منقول فرهنگی وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری اضافه کرد: میراث فرهنگی خط قرمز همه جوامع بوده و در حقیقت متعلق به همه جهان است؛ بر همین اساس وقتی داعش موزه ملی سوریه را خراب کرد، انزجار جهانی علیه خودش را شکل داد. مدیرکل موزه‌ها و اموال منقول فرهنگی تاریخی: اگر روزی جهانیان ما را متهم کنند که ایران میراث فرهنگی را پاس نمی‌دارد، جریانی علیه ما شروع می‌شود. «کارگر» با تاکید بر اینکه میراث فرهنگی صرفاً برای افتخار کردن و بالیدن نیست، بیان کرد: اگر روزی جهانیان ما را متهم کنند که ایران میراث فرهنگی را پاس نمی‌دارد، جریانی علیه ما شروع می‌شود. وی اضافه کرد: امروزه میراث فرهنگی در تمام ابعاد زندگی بشر دارای کارکرد است و موزه صرفاً یک پدیده سرگرم‌کننده نیست.
وی با بیان اینکه زندگی بدون موزه قابل تصور نیست، اظهار داشت: امروزه ۹۰ درصد علوم مدیون موزه‌هاست و این گنجینه‌ها در توسعه جامعه نقش موثر دارد.
وی همچنین موزه‌ها را از یک سو عامل توسعه و از سوی دیگر محصول توسعه عنوان کرد و اظهار داشت: جامعه بدون موزه به توسعه نمی‌رسد و موزه در جوامعی شکل نمی‌گیرد که توسعه در آن وجود نداشته باشد.
ایجاد موزه در مراغه واجب‌تر از آسفالت خیابانهاست. مدیرکل موزه‌ها و اموال منقول فرهنگی تاریخی وزارت میراث فرهنگی گفت: موزه‌ها جزو واجبات زندگی است و مسوولان مراغه باید بدانند که ایجاد موزه از آسفالت خیابان‌های این شهر واجب‌تر است. «کارگر»، آفت بشریت را فراموشی عنوان کرد و اظهار داشت: اگر جامعه‌ای حافظه خودش را از دست بدهد، دیگران هر نقشی را که دوست دارند، به آن جامعه نسبت می‌دهند و موزه‌ها از این امر جلوگیری می‌کند.

 

*ضرورت احیای پایگاه رصدخانه

معاون استاندار آذربایجان‌شرقی و فرماندار مراغه در آیین آغاز به کار بنیاد مراغه‌شناسی و رونمایی از کتاب آثار فرهنگی هنری موزه ایلخانی ایران، احیای پایگاه رصدخانه را خواستار شد.
سیدعلی موسوی در حضور رییس کمیته ملی موزه‌های ایران و مدیرکل موزه‌ها و اموال منقول فرهنگی تاریخی، پیشینه تاریخی مراغه را توصیف و اهمیت ایجاد موزه‌های تخصصی از جمله موزه نان، موزه نجوم، موزه فسیل، موزه مفاخر آموزش و پرورش، موزه در حال اجرای علوم در دانشگاه مراغه و موزه مصوب سلامت را یادآوری کرد.
وی اظهار داشت: مراغه از قدیمی‌ترین شهرهای ایران بوده و از گذشته‌های دور تاریخی تا دوران معاصر، آثار ارزشمندی را در خود و موزه‌های ایران و جهان جا داده است. تعلق داشتن مراغه به یکی از سه ناحیه شناخته شده برای سکونت انسان‌های نخستین از دوران پیش از تاریخ و مربوط به عصر پارینه سنگی، قرار گرفتن در کانون تمدن‌های اولیه پیش از حکومت ماد، نسبت دادن جایگاه ماد به «ماداوا» و همچنین وجود معبد مهر نشان از جایگاه و خاستگاه تمدن حوزه فرهنگی این شهر در دوران پیش از اسلام ایران دارد.

فرماندار مراغه بیان کرد: تداوم همین روند در تمام دوران پس از اسلام و سرچشمه چندباره فرهنگ معماری ایران از مراغه و مرجعیت منحصربفرد معماری آن در دوران سلجوقی، ایلخانی و صفویه و نهضت ترجمه و نشر عصر ایلخانی، گواه استقرار و استمرار تمدنی و جریان پویای پدیده‌های هنری در چشم‌انداز فرهنگی گذشته‌های تاریخی مراغه بوده است.

وی افزود: تاریخ و تمدن مراغه استمراری به بلندای سهند و جریانی پابه‌پای صوفی‌چای داشته و همواره خاستگاه ابداعات خلاقانه هنری و رویدادهای بزرگ فرهنگی بوده است و حاصل این کارکرد وجود منابع ارزشمند معماری در محدوده فرهنگی و تاریخی بافت قدیمی شهر، ثبت رویدادهای مختلف فرهنگی در عرصه ملی و بین‌المللی و تاسیس تنها موزه ایلخانی ایران در این شهر است.
وی با اشاره به اینکه تجلی همین تاریخ و تمدن، منطقه مراغه را به موزه بزرگی تبدیل کرده، تصریح کرد: عناصر معماری، مظاهر فرهنگی و جلوه‌های تمدن این شهر معرف فرهنگ و هنر این منطقه است.

موسوی اظهار داشت: جاذبه‌های هنری و گردشگری بی‌‌نظیری چون معبد مهر، مساجد چوبی، کلیسای هوانس، رصدخانه، گنبد سرخ، گنبد کبود، گنبد غفاریه، سراهای متعدد و موزه‌های آن و همچنین وقایع و برنامه‌های بزرگ ثبت شده از شخصیت‌های مراغه در فهرست رویدادهای یونسکو، همواره نام این شهر را در عرصه بین‌المللی زنده نگاه داشته است.
وی اضافه کرد: از جمله این رویدادها می توان به سال جهانی رصدخانه مراغه در ۲۰۰۸ میلادی، هشتصدمین سال تولید خواجه نصیرالدین طوسی در سال ۲۰۰۱، هفتصدوپنجاهمین سال زندگی فعال خواجه نصیرالدین طوسی در ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱، ششصدمین سال زندگی فعال عبدالقادر مراغی در ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ و برنامه‌های بزرگداشت و نکوداشت شخصیت‌های برجسته علمی، فرهنگی و هنری نظیر اوحدی مراغه‌ای، استاد کریمی، استاد حیدر عباسی و دهها مورد دیگر اشاره کرد.
موسوی بیان کرد: امروز در کنار موزه ایلخانی، موزه فسیل شهرستان، موزه مفاخر آموزش و پرورش، موزه در حال اجرای علوم در دانشگاه مراغه و موزه مصوب سلامت در این شهرستان نیاز به توجه دارد. فرماندار مراغه تصریح کرد: موزه نجوم و ساختمان پلانتاریوم با توجه به خرید این دستگاه، نیاز به تخصیص اعتبار برای احداث ساختمان دارد و ما درخواست احیای پایگاه رصدخانه مراغه را داریم، پایگاهی که راه‌اندازی آن دارای مصوبه است.
موسوی همچنین اضافه کرد: با توجه به وجود موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور در مراغه، وجود هنرستان قدیمی کشاورزی مراغه که در سال ۱۳۴۸ با همکاری بین‌المللی و با پیگیری سازمان ملل تویز پنج نفر از کارشناسان بلژیکی تاسیس شد و همچنین اینکه مراغه انبار غله جنوب استان می‌باشد، نیاز به ایجاد موزه نان در شهرستان احساس می‌شود.

 

* هدف بنیاد مراغه شناسی ارتقای توان علمی و عملی پزوهشگران
دکترمحمدعلی لطف الهی یقین، رئیس دانشگاه مراغه در این آئین گفت: به منظور تحقق بخشی به رسالت و وظایف پژوهشی و اجتماعی دانشگاه مراغه و رفع فقدان فعالیت های پژوهشی، فرهنگی و هنری در زمینه پیشینه تاریخی و فرهنگ شهرستان مراغه و قلمرو فرهنگی و تاریخی آن در مناطق مجاور، با تدبیر دانشگاهیان بنیاد مراغه شناسی دانشگاه مراغه تاسیس شده است.
وی افزود: اساسنامه این بنیاد در هسته مرکزی با حضور ارکان حقوقی و حقیقی بنیاد تصویب و با تشکیل جلسات متعدد و تصمیم گیری در مورد مسایل مختلف بحمد الله امروز با حضور شما بزرگواران شاهد آغاز بکار رسمی این بنیاد هستیم.
رئیس دانشگاه مراغه خاطر نشان کرد: هدف کلی بنیاد مراغه شناسی انجام فعالیت های علمی، پژوهشی، فرهنگی و هنری در زمینه های مرتبط با تاریخ، فرهنگ، دین، هنر، معماری و مشاهیر مراغه در اعصار مختلف و ارتقای توان علمی و عملی پژوهشگران، ادیبان و هنرمندان مراغه و همچنین تلاش در راستای انتشار یافته ها و برگزاری محافل علمی، فرهنگی و هنری با محوریت مراغه در سطوح ملی و بین المللی می باشد که امیدواریم در کنار سازمان های مرتبط و با همکاری نهاد های دخیل با مراغه از جمله دبیرخانه روز مراغه گامهای موثری در راستای رشد و توسعه این کهن شهر برداریم.

 

*ایجاد دبیرخانه دائمی بنیاد در روابط عمومی دانشگاه مراغه
دکترفاطمه پور ابراهیم، مدیر روابط عمومی دانشگاه مراغه و دبیر بنیاد مراغه شناسی در حاشیه این آئین گفت: دبیرخانه دائمی این بنیاد در روابط عمومی دانشگاه مراغه ایجاد شده و انشالله فعالیت خود را با اطلاع رسانی عمومی و گسترده آغاز خواهد کرد.

دکتر پورابراهیم گفت: طی فراخوانی از طرف بنیاد که چندین ماه پیش بصورت گسترده منتشر گردید ۱۸ هنرمند از شهرهای ارومیه، تبریز، مهاباد، مراغه، هشترود، بناب و ملکان نشان بنیاد مراغه شناسی را طراحی نمودند که بعد از داوری نهایی در تهران و تأیید هسته مرکزی بنیاد مراغه شناسی اثر هنرمند برجسته امیر دانش مراغی بعنوان نشان بنیاد انتخاب گردید.

*این کتاب چهار زبانه فصل مشترکی در تقویت روابط کنونی ایران و مغولستان به شمار می‌رود

ناصر دبیر، نویسنده کتاب «آثار فرهنگی هنری موزه ایلخانی ایران، مراغه» نیز در این آیین با اشاره به محتوای این کتاب چهارزبانه اظهار داشت: این کتاب که به معرفی تخصصی دوره دوم حضور مغول‌ها در ایران می‌پردازد، فصل مشترکی در تقویت روابط کنونی ایران و مغولستان به شمار می‌رود.وی اضافه کرد: متن این کتاب به زبان‌های فارسی، انگلیسی، مغولی و اویغوری منتشر شده است و می‌تواند به عنوان سفیر فرهنگی ایران در اروپا، محققان و گردشگران مغولی و اروپایی را به ایران و مراغه هدایت کند.

ناصر دبیر اضافه کرد: این کتاب که برخی‌ها چاپ آن را پیش‌زمینه‌ای برای خواهرخواندگی «مراغه» و «اولان‌باتور» به شمار می‌آوردند، به مقدمه «سیداحمد محیط طباطبایی»، رئیس کمیته ملی موزه‌های ایران (ایکوم) و پیام‌هایی از مدیران دو سازمان مردم‌نهاد ایرانی و مغولی آراسته شده است.

وی بیان کرد: دکترمحمد نوروزی، مترجم انگلیسی آن از ایران، «سرن بایام باسورن» مترجم مغولی آن از مغولستان، «سیامک جاوید» عکاس آن از ایران، «محمد شهریاری» از ایران و الهه حبیبی از انگلستان ویراستار فارسی و «آنابل بویر» از استرالیا و «هریت فیلیپس» از انگلستان ویراستار انگلیسی هستند.به گفته دبیر همچنین «نارانتویا»، «نیامابادراچ» و «بدرال» از مغولستان ویراستار مغولی و «مونخ بولد» طراح از مغولستان در انتشار این کتاب نقش داشته‌اند؛ ناشر مغولی این کتاب سازمان مطالعات تاریخی امپراطوری مغول و ناشر ایرانی آن نیز خود مؤلف بوده است.

نویسنده کتاب «آثار فرهنگی هنری موزه ایلخانی ایران، مراغه» تصریح کرد: این اثر در ۳۹۶ صفحه مصور و رنگی در قطع خشتی بزرگ چاپ شده و با همکاری دو دستگاه دولتی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی آذربایجان‌شرقی و دانشگاه مراغه تهیه شده است. دبیر اضافه کرد: این کتاب که برخی‌ها چاپ آن را پیش‌زمینه‌ای برای خواهرخواندگی «مراغه» و «اولان‌باتور» به شمار می‌آوردند، به مقدمه «سیداحمد محیط طباطبایی»، رئیس کمیته ملی موزه‌های ایران (ایکوم) و پیام‌هایی از مدیران دو سازمان مردم‌نهاد ایرانی و مغولی آراسته شده است.

گفتنی است در پایان این آئین ضمن رونمایی از کتاب آثار فرهنگی و هنری موزه ایلخانی مراغه از عوامل این کتاب تقدیر بعمل آمد و یادمان نشان بنیاد مراغه شناسی و کتاب به امضای حضار و میهمانان رسید.

ل.س ۴۲/ ل. م ۵۴

کلید واژه ها: مراغه