هشدار محققان پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی نسبت به خشک شدن خلیج کرگان

تعداد بازدید:۶۵۰
محققان پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی، بر اساس نتایج تحقیقات میدانی اعلام کردند: در صورت بسته شدن دهانه خلیج گرگان این خلیج به سرعت خشک خواهد شد و به تالاب داخلی تغییر پیدا خواهد کرد.
هشدار محققان پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی نسبت به خشک شدن خلیج کرگان

به گزارش اداره کل روابط عمومی وزارت علوم به نقل از پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی ، دکتر حمید علیزاده لاهیجانی معاون پژوهش و فناوری پژوهشگاه و مسئول تیم نمونه برداری تحقیقاتی میدانی در خلیج گرگان در این باره گفت: با توجه به کاهش عمق و مساحت خلیج گرگان طی سالیان گذشته که در اثر عواملی چون کاهش تراز آب دریای خزر، بسته شدن کانال های ارتباطی مانند کانال خزینی، نرخ بالای رسوب گذاری در خلیج گرگان و میزان بالای ورود مواد مغذی که سبب رشد و تراکم بسیار زیاد علف های دریایی Ruppia maritima در چند سال اخیر شده است، بیم آن می رود که در صورت عدم اقدام مبتنی بر راهکارهای دقیق علمی جهت بهبود شرایط این زیست بوم با ارزش در جنوب دریای خزر، این خلیج به یک تالاب مرطوب داخلی تبدیل بشود.
علیزاده در بیان جزئیات مطالعات مرتبط با احیاء خلیج گرگان که در نواحی ساحلی و در دو فصل بهار و تابستان سال جاری انجام شد به تشریح اندازه گیری های میدانی فصل بهار پرداخت و گفت: در این عملیات میدانی مطالعات فیزیک دریا شامل اندازه گیری نیم رخ پارامترهای فیزکوشیمیایی آب خلیج گرگان (دما، اکسیژن محلول، شوری آب، غلظت کلروفیل و کدورت) با استفاده از دستگاه CTD، بررسی میزان جریان ورودی و خروجی آب در خلیج گرگان، با استفاده از دستگاه های جریان سنج (RCM9) و همچنین در مطالعات زمین شناسی وضعیت رسوبات بستر، در مطالعات شیمی دریا میزان غلظت مواد مغذی (نیتروزن و فسفر) و در مطالعات زیست شناسی دریا شناسایی و فراوانی فیتو و زئوپلانکتون‌ها و نیز کفزیان در خلیج گرگان مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت.
وی در ادامه به ذکر جزئیات نمونه برداری میدانی در سطح خلیج گرگان در فصل تابستان پرداخت و اظهار داشت: در تکمیل مطالعات شیمی دریا از شش رودخانه و زهکش ورودی به خلیج گرگان شامل (گرگان‌رود، بندر ترکمن، قره سو، باغوکناره، محمدیه و بندرگز) به منظور بررسی میزان بار مواد مغذی و بار معلق ورودی به خلیج گرگان نمونه برداری صورت پذیرفت. همچنین با نصب دستگاه های جریان سنج و نیز تله های رسوب گیر به مدت ۱۵ روز بررسی دقیق میزان جریان ورودی و خروجی به خلیج گرگان و نیز بررسی نرخ رسوب گذاری در نقاط مختلف آن به عمل آمد.
معاون پژوهش و فناوری پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی با اشاره به نتایج به دست آمده از اندازه گیری های میدانی و مدلسازی عددی تبادل آب در محدوده شبه جزیره آشوراده و خشکی (بندر ترکمن) اعلام کرد: تبادل آب در تراز بالای آب دریای خزر با سهولت بیشتری صورت می پذیرد و با کاهش تراز آب دریای خزر امکان تبادل آب از طریق کانالهای ارتباطی چاپقلی و آشوراده کمتر می شود.
علیزاده نرخ رسوب گذاری در دهانه خلیج گرگان (بندر ترکمن-آشوراده) را بالا عنوان کرد و افزود: نرخ رسوبگذاری در این منطقه به طور میانگین ۴۳/۱ سانتی متر بر سال اندازه گیری شد. مقدار رسوبگذاری در محدوده رشد گیاهان تالابی به مراتب بیشتر است.
وی گفت: بسته شدن دهانه خلیج گرگان باعث می شود این خلیج بسرعت خشک شود، زیرا میزان تبخیر حدوداً دو برابر بیشتر از میزان بارش است. آبدهی رودخانه های ورودی به خلیج گرگان حتی در شرایط طبیعی آن قدر نیست که بتواند کمبود آب آن را جبران کند. از این رو تسهیل تبادل آب خلیج گرگان از مسیرهای طبیعی برای جلو گیری از خشک شدن آن ضروری است.
این پژوهشگر حوزه علوم دریایی در ادامه خاطرنشان کرد: مدل سازی غبار در منطقه با فرض خشک شدن خلیج گرگان نشان می دهد که در این حالت خلیج گرگان به عنوان منبع غبار محلی عمل خواهد کرد که تا فاصله پنجاه کیلومتر را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
س.س ۵۱/ ل.م ۵۴


( ۱ )