محورهاى سخنرانى وزیر محترم علوم، تحقیقات و فنّاورى‏ در مراسم افتتاحیه‏ پنجاه و پنجمین نشست رؤساى دانشگاه‏ها و مراکز پژوهشى و فناورى‏

۱۷ تیر ۱۳۹۳ | ۱۵:۳۸ کد : ۲۴۹۵۰ پیام های وزیر
تعداد بازدید:۲۶۹
بسم‏ا... الرحمن الرحیم‏

فرصت را مغتنم شمرده و نامگذارى امسال را به‏عنوان سال پیامبر اعظم به فال نیک مى‏گیریم.
پیامبر بزرگوار اسلام، پیام‏آور علم و حکمت و نور بصیرت و دانایى بود. «قولو لااله الله تفلحوا» نخستین شعار و طلیعه همه آگاهى‏ها و تجارب روحانى بود که از جانب خداوند بر روح پر فتوح و سینه فراخ پیامبر (ص) نازل شده. رسیدن به فلاح و سداد از طریق توحید و اندیشه توحیدى نمایانگر اوج توجه یک مکتب به علم و دانش است. در چارچوب یک مکتب علم‏مدار و آگاهى محور است که اندیشه توحیدى امکان رشد و تجلى مى‏یابد. و این به تعبیر حکما، اول علم و باطن آگاهى‏ها است. جهان بشریت این اندیشه خالص و رهایى‏بخش را مدیون الطاف الهى است و آن را هدیه‏اى از آسمان معنا به سرزمین انسانیت مى‏داند.
تعابیر و احادیثى همچون: «مداد العلما افضل من دماء الشهداء»، «علماء امّتى فاضل من انبیاء بنى اسرائیل» و «وقتى مرگ طالب علم فرا مى‏رسد، شهید مى‏میرد»، حکایت از آن دارند که نسبتى وثیق و عمیق و غیرقابل گسست بین اندیشه وحیانى و شأن و منزلت علم وجود دارد که در آن، خداوند، علم و آگاهى و مسئولیت برخاسته از آن را مایه امتیاز و برترى بشر بر سایر مخلوقات قرار داده است.
از این حیث ما خوشحالیم که در مسند و جایگاه و موقعیتى قرار گرفته و از موهبتى برخورداریم که به موجب آن مى‏توانیم نزدیک‏ترین ارتباط را با مقوله علم و آگاهى داشته باشیم و آن، بودن در محیط دانشگاه و آموزش عالى است.
در جهان مدرن و پیچیده کنونى، این ارتباط با مقوله علم، حالتى اجتماعى و عمومى به‏خود گرفته در قالب و چارچوبى به‏نام دانشگاه و مراکز آموزش عالى محقق مى‏شود.
چنین رویکردى، بدون نیاز به واسطه‏اى بیرونى، دانشگاه را محلى اسلامى و الهى مى‏کند که در آن مى‏توان به باطن اندیشه دینى، توحید و معاد، دست یازید.
بنابراین، ما مسئولان و خدمتگزاران عرصه علم و دانش باید از طریق شناخت وظیفه خطیر خود در راه خدمت علمى - فرهنگى به جامعه، شکر این نعمت بزرگ را به‏جاى آوریم. این شکرگزارى از طریق خدمت بیشتر و خالصانه‏تر به جامعه علمى و دانشگاهى ممکن خواهد شد.
چنین امرى وظیفه اولیه و مادر تمامى وظایف بعدى ماست.
امیدواریم و از خداوند متعال خواهانیم که توفیق درک مقامات معنوى و علمى پیامبر اعظم را به ما عطا فرموده و آن را همچون راهنمایى فراروى وظایف اجتماعى، فرهنگى و علمى ما قرار دهد.
دستیابى دانشمندان کشورمان به چرخه سوخت هسته‏اى را تبریک مى‏گویم. البته این دستاورد را باید دستاورد تمامى دانشگاهیان و نظام آموزش عالى، تحقیقات و فناورى کشور محسوب کرد.
واقعیت این است که نظام آموزش عالى کشور بعد از پیروزى انقلاب اسلامى تحت تأثیر رهنمودهاى بنیانگذار جمهورى اسلامى، حضرت امام خمینى (ره)، که مرتب به خودباورى، خوداتکایى، اعتماد به نفس و پرهیز از مرعوب شدن در مقابل نیروهاى استکبارى توصیه مى‏کردند، شکل گرفت، بارور شد و این روزها نخستین میوه‏هاى آن به بار مى‏نشیند و چشم همه جهانیان را خیره مى‏کند. من این موفقیت بزرگ را به همه دانشگاهیان و همه کسانى که به نحوى در تولید فکر، برنامه‏ریزى، اجرا و پیشبرد جریان توسعه علمى کشور نقش داشته‏اند تبریک و تهنیت مى‏گویم.
البته دستاوردهاى نظام علمى کشور به این حد محدود نیست. بلکه در سایر زمینه‏هاى آموزشى، پژوهشى و علمى نیز موفقیت‏هاى چشمگیرى حاصل شده است که به نمونه‏هاى جالبى از آن مى‏توان در حوزه‏هاى زیست‏فناورى و ریزفناورى اشاره کرد. در حقیقت بستر و زمینه تولید علم در کشور طى 27 سال گذشته از هر حیث فراهم آمده است و این دیگر بر عهده ما است که از این بستر آماده براى حرکت رو به جلو استفاده کنیم.
امروز نظام آموزش عالى کشور تقریباً در همه رشته‏ها و شاخه‏هاى علمى، دوره‏هاى تحصیلات تکمیلى و دکترا را راه‏اندازى کرده است که این از نقاط قوت نظام علمى کشور است و همین حرکت است که با اتکا به جوانان با استعداد کشور و اعضاى هیأت علمى توانمند، تولید مقالات علمى و سهم کشور در تولید علم جهانى را افزایش داده است.
در بحث افزایش دسترسى به آموزش عالى که به عنوان وظیفه دولت در برنامه‏هاى سوم و چهارم توسعه مطرح شده است، خوشبختانه در جایگاهى قرار گرفته‏ایم که مى‏توانیم ادعا کنیم در پایان برنامه چهارم از هدف برنامه یعنى رسیدن به جمعیت دانشجویى 3 میلیون و 750 هزار نفرى جلوتر باشیم. بخصوص که با ظرفیت‏هاى موجود آموزش عالى امروز بیش از نیمى از داوطلبان کنکور در یکى از رشته - محل‏هاى آموزش عالى، با توجه به تنوعى که وجود دارد، پذیرفته مى‏شوند.
خوشبختانه بحث افزایش دسترسى امروز با هدف برقرارى عدالت اجتماعى دنبال مى‏شود. در نتیجه شاهد هستیم که مؤسسات آموزش عالى در اقصى نقاط کشور تأسیس شده است، که دسترسى به آموزش عالى را تقریباً براى تمامى اقشار داوطلب ادامه تحصیل ممکن ساخته است. به این ترتیب، مى‏توانیم ادعا کنیم که نظام آموزش عالى کشور علاوه بر تولید علم، از آموزش همگانى، که مهم‏ترین ابزار توانمندسازى جامعه و مهم‏ترین گام در برقرارى عدالت اجتماعى است، غافل نمانده است.
مشارکت بخش غیر دولتى در آموزش عالى در حال حاضر تا حد قابل ملاحظه‏اى افزایش یافته است، تا آنجا که در حال حاضر حدود 120 مؤسسه آموزش عالى غیردولتى - غیرانتفاعى، علاوه بر دانشگاه آزاد اسلامى در آموزش عالى کشور فعالیت دارند. جالب‏تر از آن، ورود بخش غیردولتى به عرصه پژوهشى است که صدور مجوز تأسیس بالغ بر 50 مؤسسه غیردولتى و فراوانى تقاضا براى تأسیس این گونه مؤسسات بسیار امیدبخش است.
توسعه بخش غیردولتى از این حیث که ظرفیت‏هاى آموزش عالى را بدون هیچ‏گونه تحمیلى بر اعتبارات دولتى افزایش مى‏دهد، بسیار سودمند است، هر چند که نظارت بر این بخش باید با برنامه‏ریزى و جدیت تمام انجام شود که خوشبختانه طى ماه‏هاى اخیر اقداماتى در این زمینه صورت گرفته است و طرح جامع نظارت نیز تهیه شده و آماده اجراست.
از حیث تعداد مقالات انتشار یافته در مجلات معتبر داخلى و خارجى خوشبختانه با رشد قابل توجهى مواجه بوده‏ایم و بنا بر شواهد موجود، این رشد فزاینده ادامه خواهد یافت.
از جنبه التزام اجتماعى، دانشگاه‏ها و مراکز پژوهشى و فناورى ارتباط مستحکمى با جامعه و بخش‏هاى مختلف اقتصادى و اجتماعى پیدا کرده‏اند، که حجم قراردادهاى بخش صنعت با دانشگاه‏هاى مختلف شاهدى گویا بر این مدعاست.
تجارى‏سازى یافته‏هاى پژوهشى با ایجاد مراکز رشد، پارک‏هاى علم و فناورى و شهرک‏هاى علمى و تحقیقاتى و شرکت‏هایى که خاص این برنامه تأسیس شده‏اند، عملاً تحقق یافته است. به طورى که امروز برخى از مراکز تحقیقاتى کشور به تولیدکننده دانش فنى تبدیل شده‏اند.
توسعه فعالیت‏هاى سیاسى، فرهنگى و اجتماعى دانشجویان از طریق تشکیل انجمن‏هاى علمى، صنفى، فرهنگى و سیاسى به حدى رسیده است که در عمل، زمینه و امکان آموزش مهارت‏هاى فرهنگى و اجتماعى در کنار علم آموزى براى جامعه دانشجویى کشور میسر شده است.
ساماندهى شهریه دانشجویان، تسهیل نقل و انتقال دانشجویان در داخل کشور از یک سو و انتقال دانشجویان ایرانى شاغل به تحصیل در خارج کشور به داخل، ساماندهى نظام گزینش دانشجو، تدوین طرح نظارت بر دانشگاه‏ها و مؤسسات آموزش عالى، زمینه‏سازى براى کاربرد هر چه سریع‏تر فناورى اطلاعات در توسعه آموزش عالى، ساماندهى پایگاه اطلاعات مربوط به حوزه‏هاى آموزش عالى، تحقیقات و فناورى از دیگر اقداماتى است که طى ماه‏هاى اخیر با جدیت دنبال شده است.
تأمین کسرى اعتبارات دانشگاه‏ها در سال 1384 و افزایش بودجه سال 1385 دانشگاه‏ها از محل اعتبارات دولتى و مبتنى بر هزینه سرانه، شکل‏گیرى بنیاد نخبگان و تشکیل شوراى عالى علوم، تحقیقات و فناورى از دیگر اقدامات ماه‏هاى اخیر است که دست دانشگاه‏ها را در پیشبرد برنامه‏هاى توسعه علمى باز مى‏گذارد.
على‏رغم فعالیت‏هایى که انجام شده و به واقع، درخورِ تقدیر و ستایش است، موقعیت کشور در قبال قدرت‏هاى استکبارى، ایجاب مى‏کند که دانشگاه‏ها و مراکز تحقیقاتى و فناورى با اعتماد به نفس بیشتر و با به‏کارگیرى تمامى امکانات و توانمندى‏هاى بالقوه، راه توسعه علمى کشور را تا حد ممکن کوتاه‏تر کنند. امروز اقتدار کشورها به جایگاه آنها در عرصه‏هاى علم و فناورى ارتباط مى‏یابد و این اصلى‏ترین مسئولیت و مأموریت دانشگاه‏ها و مراکز تحقیقاتى و فناورى است که کشور را در عرصه‏هاى علمى به جایگاهى رفیع و در خور شأن ملت بزرگ ایران با آن سابقه و پیشینه علمى و آموزشى برسانند.
خوشبختانه با تصویب قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت و قانون برنامه چهارم توسعه و حمایت‏هاى بى‏دریغ مجلس محترم و دولت کریمه زمینه‏هاى حقوقى، قانونى و اعتبارى لازم براى انجام مأموریت‏هاى دانشگاهى فراهم آمده است و اینک بر عهده ما و شما مدیران حوزه‏هاى ستادى و مدیران دانشگاهى است که با برنامه‏ریزى دقیق و سنجیده هدف‏هاى متعالى نظام مقدس جمهورى اسلامى ایران را تحقق بخشیم. در این خصوص توصیه‏هایى دارم که در چند محور خلاصه مى‏کنم:
امروز بیش از یک سال از اجراى برنامه چهارم توسعه و 8 ماه از تشکیل دولت نهم مى‏گذرد. بر این اساس لازم است رؤساى دانشگاه‏ها و مراکز تحقیقاتى و فناورى با مراجعه به اسناد برنامه چهارم توسعه و برنامه وزارت علوم، تحقیقات و فناورى ارائه شده به مجلس شوراى اسلامى، عملکرد خود را در این مدت مورد ارزیابى قرار دهند. حداقل این است که باید 20 درصد اهداف برنامه چهارم و بیش از 15 درصد برنامه‏هاى وزارت، از مجموع آنچه که انجام آنها بر عهده دانشگاه‏ها و مراکز تحقیقاتى و فناورى است، به اجرا در آمده باشد.
استقرار نظام کیفیت، بازمهندسى و اصلاح فرایندها، اصلاح مقررات مالى، ادارى، استخدامى و آموزشى با هدف کارآیى و اثربخشى بیشتر، باید با جدیت و سرعت انجام شود.
مدیریت‏هاى دانشگاهى باید در صدد باشند که از امکانات بالقوه و موجود به گونه‏اى کارآمد و اثربخش استفاده کنند و بیش از گذشته به تولید علم، تولید آگاهى و معرفت بپردازند و فرهنگ علمى را بیش از پیش در دانشگاه‏ها رواج دهند.
گام برداشتن در طریق تأمین نیازهاى جامعه و پاسخگویى به تقاضاى اجتماعى، پرهیز از خودمحورى و تکروى و اعتقاد و التزام به پاسخگویى، در شرایطى که بیشترین اختیارات مدیریتى و اجرایى به دانشگاه‏ها داده شده است، باید در صدر توجهات رؤساى دانشگاه‏ها و مراکز تحقیقاتى و فناورى قرار بگیرد، تا ان‏شاءا... این دوره گذار با کمترین هزینه سپرى شود و نشان داده شود که دانشگاه‏ها و مراکز تحقیقاتى و فناورى ظرفیت استفاده از این اختیارات قانونى را دارا هستند.
البته برخوردارى از همکارى دهها مدیر لایق و توانمند که اداره نهادهاى علمى کشور را بر عهده دارند براى من قوت قلب است و من یقین دارم که برنامه توسعه علمى کشور طى سال‏هاى باقیمانده از برنامه چهارم توسعه با قوت و قدرت پیش خواهد رفت و به سرانجام امیدوارکننده و افتخارآمیزى نائل خواهد شد، ان‏شاءا...