متن سخنرانی وزیر علوم ، تحقیقات و فناوری درسی و سومین همایش معاونان آموزشی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی

۱۷ تیر ۱۳۹۳ | ۱۵:۳۸ کد : ۲۴۹۴۶ پیام های وزیر
تعداد بازدید:۲۳۰۱
در آستانه سالروز واقعه دردناک شانزدهم آذر 1332 ، یاد وخاطره شهدای دانشجو بویژه سه دانشجوی شهید دانشگاه تهران را گرامی می‌دارم و فرا رسیدن روز دانشجو را به دانشگاهیان و جامعه دانشجویی کشور صمیمانه تبریک و تهنیت می گویم .
از حضور در جمع معاونان آموزشی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی کشور خرسندم و تقارن برگزاری این نشست با روز دانشجو را به فال نیک می‌گیرم، چرا که به زعم من دانشجو محور اساسی و مبنائی توسعه علمی است و مأموریت‌ها و کارکردهای نظام‌های مختلف آموزش عالی با هدف بارور ساختن استعداد، هوش، توانمندی و خلاقیت دانشجویان شکل می‌گیرد و معاونان آموزشی در تأمین این هدف نقشی اساسی و راهبردی برعهده دارند.
اما خرسندی من برای حضور دراین نشست، صرف نظر از علایق شخصی برای دیدار و آشنایی با جمعی از مدیران و کارگزاران صدیق نظام علمی کشور، وجه دیگری نیز دارد و آن اینکه، با توجه به مأموریت‌ها و کارکردهای نظام دانشگاهی، معاونان آموزشی در ردیف اثرگذارترین مدیران دانشگاهی محسوب می‌شوند و با همه ذینفعان نظام دانشگاهی همچون مدیران بخش‌های مختلف، هیئت علمی، دانشجویان، کارشناسان، اعضای هیئت‌های امناء و ممیزه، خانواده‌ها و حتی دستگاه‌های اجرایی در تعاملی مستمر و مداوم قرار دارند.
هرچند اثربخشی و اثرگذاری معاونان آموزشی درفرایند تولید علم و تربیت نیروهای متخصص مورد نیاز جامعه یک امتیاز و ارزش محسوب می شود، اما روی دیگر این سکه مسوولیت و پاسخگوئی است . بنا بر این از منظری دیگر، جمع حاضر را می توان به عنوان مسئول‌ترین و پاسخگوترین مدیران دانشگاهی تعریف کرد.
سند چشم‌انداز بیست ساله ، رسیدن کشور به قدرت اول علمی واقتصادی در منطقه آسیای جنوب غربی را برای سال 1404 هدف قرار داده و برنامه چهارم توسعه، توسعه دانش بنیاد کشور را تجویز کرده است.
تأکیدات مکرر مقام معظم رهبری مبنی بر ضرورت پرداختن به نهضت نرم‌افزاری و رهنمود اخیر معظم له مبنی بر ضرورت تهیه نقشه جامع علمی کشور، باید در راستای تحقق اهداف سند چشم‌انداز و برنامه‌های توسعه ارزیابی کرد که در این فرایند طبیعتاً دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی وتحقیقاتی نقطه کانونی و محور این نهضت بزرگ علمی، اجتماعی و اقتصادی قرار می گیرند. و به این لحاظ مسئولیتی مضاعف در ساختن آینده کشور بر عهده دارند. در این طریق توجه به نکات زیر ضروری است :
دانشگاه ونظام آموزش عالی به عنوان یکی از کانون‌های اصلی ایجاد و توسعه سرمایه اجتماعی در سطح جامعه محسوب می‌شود، بنابراین پیشبرد برنامه‌های توسعه اقتصادی ، اجتماعی ، سیاسی و فرهنگی کشور موکول به توسعه آموزش عالی و افزایش اثربخشی و کارآئی آن است. خوشبختانه قانون برنامه چهارم توسعه و قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری زمینه و بستر حقوقی لازم برای ایفای این نقش مهم و فرهنگ‌ساز را فراهم آورده است و اینک بر عهده مدیران دانشگاهی است که از این دستاورد مهم قانونی پاسداری کنند و با استفاده از آن موجبات تأمین اهداف سند چشم‌انداز توسعه کشور را فراهم سازند.
هدف اصلی آموزش بالابردن سطح دانش، تحلیل و اخلاق در افراد و افزایش مسئولیت‌پذیری آنها در برابر جامعه است. از این جنبه دانشگاه باید به عنوان الگوی توسعه پایدار و متوازن درجامعه شناخته شود و نمود پیدا کند.
اداره دانشگاه، با توجه به نقش و جایگاه آن درجامعه متحول کنونی بسیار پیچیده و حساس است. به این لحاظ اگر دانشگاه بخواهد همچنان نقش خود را به عنوان پیشقراول توسعه انسانی، اجتماعی و اقتصادی حفظ کند، باید هدف روشن و چشم‌انداز مطلوبی برای تداوم حیات خود داشته باشد و با اعمال مدیریت تحول، از منابع موجود، در جهت انجام مأموریت‌های اصلی اعم از تعلیم و تربیت نیروهای متخصص، تحقیق و پژوهش و کاهش آسیب‌های زیست‌محیطی، فرهنگی و اجتماعی استفاده کند.
امروزه دانش‌آفرینی تنها راه موفقیت در بازار کار و صحنه‌های رقابتی بین‌المللی است. تا آنجا که گفته شده است هرچه آموزش بیشتر و با کیفیت بهتر ارائه شود، توسعه ملی سریع‌تر صورت خواهد پذیرفت. در چنین شرایطی دانشگاه تنها با اتکاء به تولید دانش¬ می‌تواند تحقق رسالت‌های خود را در برابر جامعه تضمین کند. به این لحاظ دانشگاه باید درکنار تولید دانش به طراحی و تعبیه سازوکارهایی بپردازد که درحل مشکلات تولیدی، صنعتی، اقتصادی و اجتماعی جامعه مؤثر باشد.
بنا بر نظریه توسعه انسانی، انسان محور توسعه است و توجه به ابعاد سلامت، دانش و آموزش، و کیفیت زندگی افراد شاخص اصلی ارزیابی میزان توسعه جوامع محسوب می‌شود. از این منظر توجه دانشگاه به جنبه‌های آموزشی و پرورشی دانشجو حائز اهمیت بسیاراست. زیرا جوانان ما بالاخص دانشجویان، اصلی‌ترین ذخایر ثروت کشور محسوب می‌شوند و بر ما و شما مدیران دانشگاهی است که با برنامه‌ریزی دقیق و سنجیده و با رویکردی انسانی و علمی از این ذخیره‌های علمی و فکری بیش از پیش استفاده کنیم، روحیه پرسش‌گری را در آنها بارور سازیم، اعتماد به نفس آنها را تقویت کنیم و در همه تصمیم‌گیری‌ها به این مهم توجه داشته باشیم که دانشجو، عامل اصلی وجود و توسعه دانشگاه و ارتقای علمی کشوراست، هر چند که دراین فرایند نقش اعضای هیئت علمی اندیشمند و فرهیخته و مدیران و کارکنان مدبر، هوشمند و پرتلاش را نمی‌توان و نباید نادیده گرفت .
به این لحاظ مقررات اداری و آموزشی واخلاق و رفتار همه عوامل فعال و اثرگذار در محیط‌های دانشگاهی اعم از اعضای هیئت علمی، مدیران و کارکنان باید به گونه‌ای باشد که دانشجویان محیط دانشگاه را محیط رشد و تعالی اخلاقی، علمی و اجتماعی خود ببینند و با زیستن درمحیط دانشگاه برای زندگی در عرصه اجتماع و در دست گرفتن مسئولیت‌های خطیر زندگی اجتماعی آماده شوند.
خوشبختانه کارآفرینی و دانشگاه کارآفرین یکی از محورهای مورد بحث در این نشست اعلام شده است. به زعم بنده دانشگاه کارآفرین دانشگاهی است که نه تنها در پاسخگوئی به نیازها و انتظارات متنوع محیط خود موفق است، بلکه برنامه‌ها و فرایندها عملیاتی آن به منظور اشاعه فرهنگ کارآفرینی و تربیت وپ رورش کارآفرینان است .
به بیان دیگر دانشگاه کارآفرین ضمن توجه و تأکید بر کارکرد اصیل و بنیادین خود در تولید دانش و گسترش مرزهای معرفت بشری اشاعه فرهنگ کارآفرینی و تربیت و پرورش کارآفرینان را مورد توجه قرار می دهد.
در حقیقت دانشگاه کارآفرین با تعبیه سازوکارهای لازم امکان رشد و بروز قابلیت‌های شخصی منابع انسانی خود را فراهم می‌سازد. اما قابلیت‌های منابع انسانی به کوه یخی تشبیه شده است که تنها بخش کوچکی از آن پیدا و بخش اعظم آن پنهان است و بر این اساس نقش مدیریت در دانشگاه کارآفرین آشکارسازی و آزادسازی این حجم عظیم قابلیت‌ها و استعددهای پنهان انسانی است . طبیعتاً فعال‌سازی این سرمایه‌های بالقوه است که می‌تواند توسعه علمی کشور را تحقق بخشد و تضمینی بر تحقق اهداف سند چشم‌انداز توسعه 20 ساله کشور قرار گیرد و امید آنکه معاونان آموزشی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی که بیشترین نقش را در تدوین و اجرای برنامه‌های توسعه دانشگاهی دارند، برنامه‌های آموزش دانشگاهی را با رویکرد کارآفرینی دنبال کنند.
در همین خصوص می‌توان تمامی دانشجویان دورة کارشناسی را به انجام یک پروژه تحقیقاتی در راستای پاسخگویی به نیاز وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های اجرایی بزرگ دولتی مکلف ساخت و از این طریق تحقق دانشگاه کارآفرین را عینیت بخشید.
در جهت اجرای قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری که نظارت مستمر بر فعالیت دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی و تحقیقاتی کشور را مورد تأکید قرار داده است، طراحی ساختار جدید نظارت و ارزیابی و تدوین اساسنامه آن به انجام رسیده است. اما اعمال نظارت و اثربخشی آن جز با همکاری دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی امکان‌پذیر نمی‌تواند باشد. به این لحاظ تقویت دفاتر نظارت و ارزیابی دانشگاه‌ها و نظارت بر عملکرد گروه‌های آموزشی و اعضای هیئت علمی در چارچوب ساختار و اساسنامه مصوب نظارت و ارزیابی مورد تأکید است.
ختم کلام من توصیه‌ای به معاونان آموزشی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی عالی مبنی بر اجرای دقیق مقررات آموزشی، تعامل با مدیران و کارشناسان حوزه ستادی و فصل‌الخطاب قرار دادن احکام وزارتی به منظور هماهنگی در اجرای مقررات و جلوگیری از تضییع احتمالی حقوق افراد است، که انشاءا... به جد مورد توجه قرار خواهد گرفت و از این طریق وجود دانشگاه پاسخگو را تحقق خواهد بخشید.