متن سخنرانی وزیر علوم در بیست‌ ویکمین جشنواره بین‌المللی خوارزمی

۱۷ تیر ۱۳۹۳ | ۱۵:۳۸ کد : ۲۴۹۴۵ پیام های وزیر
تعداد بازدید:۸۷۴
«بسم الله الرحمن ارحیم»
پیامبر اعظم (ص) فرمودند:
لَوکان العلمُ معلَّقاً بالثُّریا لَتنالَه قومٌ مِن أبناءِ فارس
 (نهج‌الفصاحه، ترجمة غلامحسین مجیدی، نشر انصاریان- ص 475)
«اگر دانش در ثریا هم باشد مردانی از پارس به آن دست خواهند یافت»
 
معاونت محترم اول رئیس جمهور؛
اساتید ارجمند، دانش‌پژوهان و دانشجویان گرامی؛
مدیران محترم، سفرا و میهمانان گرامی
و خانم‌ها، آقایان
حضور همه شما را در این محفل بزرگ علمی گرامی داشته  و همچنین بیست و نهمین سالگرد پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی ایران را به شما دانشمندان، متخصصان و اساتید جامعه بزرگ علمی کشور عزیزمان و همچنین میهمانان عالیقدر خارجی تبریک عرض نموده و یاد و خاطره بزرگ‌مرد تاریخ ایران اسلامی، حضرت امام راحل(ره) و شهدای گرانقدر و یاوران دلسوز انقلاب را گرامی می‌داریم.
بسیار خوشحالم که در اواخر دهه سوم پیروزی انقلاب اسلامی، توانسته‌ایم به آرمان‌های مقدس انقلاب اسلامی و انقلاب فرهنگی برآمده از آن جامه عمل بپوشانیم که این مهم جز با تلاش‌ها و مجاهدت‌های علمی و معنوی جامعه دانشگاهی و دانشجویی کشور میسر نمی‌شد.
جهاد نفس توأم با جهاد علمی و فرهنگی، اتکاء به نفس، استقلال‌خواهی، معنویت‌طلبی و آزادی‌خواهی در اندیشه و عمل را بهمراه داشته و سبب ایجاد و احیاء دانشگاه تمدن‌ساز بزرگ اسلامی و ایرانی با توجه به توانمندی‌ها و داشته‌های بومی و ملی خواهد شد که رسالت بزرگ خود را تسلط گفتمان علم و دانایی محوری و ترسیم نقشه جامعه علمی کشور معرفی می‌کند.
جای بسی افتخار است که در بیست و یکمین جشنواره بین‌المللی خوارزمی در حضور شما نوآوران، اندیشمندان و دانشمندان ایرانی و میهمانان خارجی حضور یافته‌ام. گذشت دو دهه پرافتخار در شناسایی برگزیدگان صحنه علم و فناوری توسط برگزار کنندگان این جشنواره نویدی است برای گسترش پایدار فعالیت‌های مرتبط با دانش و دانشمند.
امروزه تأثیر فزاینده تحقیق، توسعه و نوآوری در رشد و شکوفایی اقتصاد و اجتماع، موجب شده است که بسیاری از دولت‌ها علاوه بر اقدامات معمول و همگانیِ حمایت از تحقیق و توسعه، به ساز و کار‌هایی جدیدتر نظیر شناسایی، تحرک و جابجایی اندیشمندان علم و  صنعت، مشارکت در منابع بین‌المللی دانش تضمین حقوق مالکیت فکری، ارائه خدمات مشاوره‌ای دانش‌محور، توسعه شرکت‌های برخاسته از دانشگاه‌ها و نهاد‌های پژوهشی، تشکیل خوشه‌های علمی فناوری، پارک‌ها و مراکز رشد و حتی کریدور‌های فناوری دست زنند و این همه میسر نخواهد شد مگر با تغییر دیدگاه‌های رایج به علم و دانش و کشاندن آن از قفسه کتابخانه‌ها به بستر نیاز‌های مادی و معنوی و ملموس جامعه. و هم از اینرو است که دانش و فناوری‌های نوین برای رفع نیاز‌های جامعه به عنوان یکی از اولویت‌های اساسی نظام جمهوری اسلامی ایران و محور توسعه پایدار در نظر گرفته شده است. و بدیهی است که این مهم جز با حمایت از نخبگان، مخترعان و دانش‌پژوهان کشور که جشنواره بین‌المللی خوارزمی تا حدی این وظایف را به عهده گرفته میسر نمی‌شود.
خرسندم که شاهد برنامه‌ریزی گسترده سال جاری این جشنواره می‌باشم. جهش 40 درصدی تعداد دانشمندان و نوآوران کشور‌های خارجی برای حضور در این جشنواره علیرغم تبلیغات منفی برخی از رسانه‌های گروهی دنیا و همچنین حمایت عملی بزرگترین و مهمترین نهادهای علمی – فناوری دنیا که اکثراً زیر نظر سازمان ملل متحد، سازمان کنفرانس اسلامی یا دیگر نهادهای بین‌المللی می‌باشند پشتوانه‌ای است برای پویایی و اهمیت فعالیت علمی – فناوری کشورمان. جشنواره بین‌المللی خوارزمی به عنوان دیرینه‌ترین جشنواره نظام جمهوری اسلامی ایران و گسترده‌ترین جشنواره در سطح کشور‌های در حال توسعه، این هدف را پی‌گیری می‌کند تا با شناسایی عالم، مخترع و مبتکر و ارج‌گذاری بر توانمندی‌ آنها روند رو به توسعه دانش و فناوری در کشور را شتاب بخشد. کیفیت این دوره جشنواره به گونه‌ای است که کار اکثر برگزیدگان آن به عنوان مرجعی برای دیگر گروه‌های علمی دنیا به حساب می‌آید.
اجازه دهید که برخی دستاوردهای سالهای اخیر به ویژه این دولت را در زمینه فناوری بیان کنم و پس از آن به ذکر چند نکته بپردازم:
- رشد متوسط تولید علم ایران اسلامی سالانه بیش از 30% است که در منطقه بی‌سابقه است. این بدان معنی است که در هر سه سال، تولید علم ایران دو برابر می‌شود.
- دستیابی به فناوری‌های مرتبط با هوا و فضا
- دستیابی به چرخه کامل سوخت هسته‌ای
- دستیابی به دانش، طراحی و تولید ابررایانه برای انجام محاسبات پیچیده و حجیم
- دستیابی مطلوب به دانش و فناوری و کاربرد در حوزه نانو – فناوری، که در منطقه اول هستیم.
- دستیابی به  دانش، توسعه و استفاده از سلولهای بنیادی
- به حرکت درآوردن تجاری‌سازی فناوری از طریق فروش دانش فنی
و اما ادامه سیر موفقیت جهشی علمی – فناوری کشورمان محتاج توجه ویژه به بعضی پارامتر‌های اساسی توسعه پایدار و همه‌جانبه است که به مواردی از آن می‌پردازیم:
1- گام اول  و اساسی، توجه به ریشه و زیرساخت‌های توسعه همه ‌جانبه کشور یعنی بستر‌سازی عمیق و مناسب‌ فرهنگی و اجتماعی است. جامعه بزرگ اسلامی ایران در صورتی قادر به حفظ، توسعه و گسترش حیات دینی و اسلامی و نیز برآورده ساختن نیاز‌ های دنیوی و مادی خود و در نهایت ایجاد انسان دوساحتی معنا و ماده‌گرا، در جهان قدرت محور غرب می‌باشد که بتواند ضمن احیاء صیانت از فرهنگ و هویت اسلامی و ایرانی خود و عمل‌ به چشم‌انداز‌های معرفتی و تربیتی نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران، ستون‌های بزرگ تمدنی خود را بر آن بنا نهد.
2- رابطه مثبت میان توسعه علمی – فناوری و توسعه اقتصادی – اجتماعی مؤید این نقطه نظر است که هر چه میزان مشارکت و اشتغال نیرو‌های انسانی متخصص در اقتصاد مبتنی بر دانش بیشتر باشد، شاهد عملکرد مطلوب شاخص‌های توسعه پایدار خواهیم بود و از اینرو است که بایستی با یک برنامه‌ریزی دقیق و حمایت همه‌جانبه، زمینه توسعه علوم کاربردی، بهره‌وری از انباشت دانش‌های نهفته در رساله‌های کارشناسی ارشد و دکتری با گسترش منابع مربوط به تحقیق و توسعه، بستر لازم برای جهش علمی – فناوری در کشور فراهم آید. این جهش از ضروریات حفظ و توسعه توان ملی در سطح بین‌المللی است.
    3- توجه به فعالیت‌های پژوهشی، دقت در زیرساخت‌های توسعه فناوری و رهگیری فعالیت نهاد‌های مرتبط تنها در استقرار نظام ملی نوآوری به عنوان نظامی پویا، آینده بین  و رشد دهنده میسر می‌شود. از اینرو مسأله‌شناسی نظام نوآوری کشور با تمرکز بر خلق، انتقال و گسترش فناوری با رویکردی فرابخشی از جمله مواردی است که می‌باید جایگاه ویژه خود را در عرصه علم کاربردی پیدا نماید. و در این راستا نه تنها وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بلکه کلیه نهاد‌ها و وزارتخانه‌های دست‌اندرکار می‌باید به وظیفه ملی خود عمل نمایند.
4- حفظ حقوق مالکیت فکری به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای توسعه فناوری می‌باید در روند توسعه همه‌جانبه و پایدار کشور مورد توجه قرار گیرد. مالکیت فکری از یکسو پخش و انتشار دانش‌ و گسترش آنرا بهمراه می‌آورد و از سوی دیگر حقوق صاحبان اندیشه را پاس می‌دارد و از اینرو است که توجه جدی به تسهیل در ثبت پتنت در داخل و خارج از کشور،  پرورش وکلای پتنت و پایه‌ریزی نظام اطلاع‌رسانی پویا جهت بهره‌گیری از دانش فنی نهفته در پتنت‌ها از ضروریاتی است که هرچند وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران با تأسیس نهاد‌های مربوط به جد در جهت گسترش و تعمیق آن می‌باشند اما این مهم جز با کلان‌نگری، ظرفیت‌سازی، همفکری و ساختار‌سازی نقش تعیین‌کننده خود را باز نمی‌یابد.
5- امروزه نقش حیاتی داده‌ها و اطلاعات و دقت و شفافیت آن در ساختار رو به توسعه کشور‌ها تعیین کننده بوده و دسترسی آسان به این اطلاعات امکان تجزیه و تحلیل عمیق‌تر، صرف هزینه‌های کمتر و یافتن راه‌حل‌های اساسی مشکلات را میسر می‌سازد. از اینرو ایجاد نظام اطلاعاتی و علمی و صنعتی یکپارچه در کشور جهت دسترسی صنعت و دانشگاه به اطلاعات بهنگام از ضروریاتی است که هم به تصمیم‌سازان میهن اسلامی‌مان یاری می‌رساند و هم اعتماد به نفس بیشتر تصمیم‌گیران در تمامی سطوح را به همراه می‌آورد.
و در نهایت ما از اینکه به برکت انقلاب اسلامی‌مان، جامعه علمی کشور، اعتماد به نفس و جسارت لازم را برای حضور در صحنه فناوری‌های نوین بدست آورده و قابلیت و توانایی خود را به رخ جهانیان کشانده و دست به دست نیرو‌های متخصص، حتی در دیگر کشور‌ها، رو به جلو گام برمی‌دارد خوشحالیم و افتخار می‌کنیم که پذیرش اجتماعی و درک عموم از نوآوری، اختراع و فناوری و کشاندن علم به میدان تولید در کشور ایجاد شده و بین دولتمردان، جامعه علم و فناوری و آحاد مردم در تشویق و ترویج آن اتفاق نظر و همکاری لازم بوجود آمده است. در این راستا امیدوارم تلاش دست‌اندرکاران جشنواره بین‌المللی خوارزمی به بار نشیند و فعالیت این عزیزان با حمایت‌های لازم همراه گردد و ارتباط دانشمندان و محققان داخل و خارج از کشور و ایرانیان سربلند مقیم خارج پایدار و همیشگی باشد.
در پایان از تمامی دست‌اندرکاران برگزاری این جشنواره و به ویژه سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران و بالاخص آقایان دکتر رحیمی و دکتر سالار آملی و همکارانشان صمیمانه تشکر می‌کنم.
همچنین از حضور معاونت اول ریاست محترم جمهوری نیز کمال تشکر و قدردانی را دارم.
 
«والسلام علیکم و رحمه ا... و برکاته»