متن سخنرانی وزیر محترم علوم، تحقیقات و فناوری در بیستمین جشنواره بین‌المللی خوارزمی

۱۷ تیر ۱۳۹۳ | ۱۵:۳۸ کد : ۲۴۹۴۳ پیام های وزیر
تعداد بازدید:۳۲۱
ایام سوگواری سالار شهیدان را به شما امت خداجوی تسلیت عرض می‌کنم و ایام پر برکت دهه فجر و طلوع پیروزی انقلاب اسلامی را گرامی می‌دارم. خوشحالم که در بیستمین جشنواره بین‌المللی خوارزمی در حضور شما نوآوران، اندیشمندان و دانشمندان ایرانی و میهمانان خارجی حضور یافته‌ام. گذشت دو دهه پر افتخار از برگزاری این جشنواره نشان دهنده توجه مستمر نظام به حوزه علم و فناوری و نویدی است برای گسترش پایدار فعالیت‌های دانش محور در کشور اسلامی ایران.
تأکیدات اخیر مقام معظم رهبری بر اهمیت برنامه ریزی برای توسعه علم و فناوری در کشور تا حد دستیابی به دستاوردهای منحصر به فرد جهانی از جمله دیگر عوامل تضمین کننده رشد و توسعه این فعالیت در کشور به حساب می آید.
امروزه تأثیر فزاینده تحقیق و توسعه و نوآوری در رشد و شکوفایی اقتصاد و اجتماع، موجب شده است که بسیاری از دولتها علاوه بر اقدامات معمول و همگانیِ حمایت از تحقیق و توسعه، به سازوکارهایی جدید‌تر نظیر شناسایی، تحرک و جابجایی اندیشمندان علم و صنعت، مشارکت در منابع بین‌المللی دانش، تضمین حقوق مالکیت فکری، ارائه خدمات مشاوره‌ای دانش محور، توسعه شرکت‌های برخاسته از دانشگاه‌ها و نهادهای پژوهشی، تشکیل خوشه‌های علمی فناوری، پارک‌ها و مراکز رشد و حتی کریدورهای فناوری دست زنند و این همه میسر نخواهد شد مگر با تغییر دیدگاه‌های رایج به علم و دانش و کشاندن آن از قفسه کتابخانه‌ها به بستر نیازهای مادی و معنوی و ملموس جامعه. و هم از این رو است که دانش و فناوری‌های نوین برای رفع نیازهای جامعه به عنوان یکی از اولویت‌های اساسی نظام جمهوری اسلامی ایران و محور توسعه پایدار در نظر گرفته شده است. بدیهی است که این مهم جز با حمایت از نخبگان، مخترعان و دانش پژوهان کشور که جشنواره بین‌المللی خوارزمی تا حدی این وظایف را به عهده گرفته میسر نمی‌شود. اما سیر موفقیت علمی- فناوری کشورمان محتاج توجه ویژه به بعضی پارامترهای اساسی توسعه پایدار و همه جانبه است که به مواردی از آن اشاره می کنیم:
1- رابطه مثبت مابین توسعه علمی- فناوری و توسعه اقتصادی- اجتماعی مؤید این نقطه نظر است که هر چه میزان مشارکت و اشتغال نیروهای انسانی متخصص در اقتصاد مبتنی بر دانش بیشتر باشد، شاهد عملکرد مطلوب شاخص‌های توسعه پایدار خواهیم بود و از این رو است که پیشنهاد می‌شود با یک برنامه‌ریزی دقیق و حمایت همه جانبه از توسعه علوم و فناوری بستر لازم برای جهش علمی- فناوری و در نتیجه توسعه اقتصادی اجتماعی در کشور فراهم آید. این جهش از ضروریات حفظ و توسعه توان ملی در سطح بین‌المللی است. به عبارت دیگر کشوری که در زمینه نیازهای حال و آینده و بهره‌گیری از منابع خدادادی قادر به دستیابی به اهداف ملی خود باشد، می‌تواند در تعاملات بین‌المللی، حرف خود را به کرسی نشاند و این همه اتفاق نخواهد افتاد جز با توجه جدی به نیروهای انسانی خلاق و مبتکر که موتور محرک پیشرفت‌ همه‌جانبه و پایدار جامعه به حساب می‌آیند.
2- شناسایی و معرفی نخبگان جامعه و معرفی آنان تنها یک حلقه از زنجیره توسعه مبتنی بر دانش به حساب می‌آید. حلقه‌های دیگر آن، حمایت مالی، پشتیبانی علمی و فراهم آوردن امکانات تحقیق و توسعه است که این نیز مستلزم افزایش سهم اعتبارات تحقیق و توسعه از کل بودجه کشور می‌باشد. حال که مقام معظم رهبری، دولت خدمتگزار و در رأس آن ریاست محترم جمهور و مجلس محترم شورای اسلامی متفق‌القول راه پیشرفت و توسعه میهن اسلامی‌مان را در گسترش فعالیت نخبگان و نوآوران می‌دانند ضروری است تا در حرکتی بنیادین اعتبارات مربوط به این مهم نیز در نهادهای علمی- فناوری و از جمله در جریان شناسایی، حمایت و پرورش نیروهای انسانی خلاق، جاری شود تا بهره اصلی پیشرفت‌های اخیر علمی کشورمان نصیب مردم کوشا، فداکار و مسلمان میهن‌مان گردد.
3- توجه به فعالیت‌های پژوهشی، و زیر ساخت‌های توسعه فناوری و رهگیری فعالیت نهادهای مرتبط تنها در استقرار نظام ملی نوآوری به عنوان نظامی پویا، آینده‌بین و رشد دهنده میسر می‌شود. از اینرو مسأله‌شناسی نظام نوآوری کشور با تمرکز بر خلق، انتقال و گسترش فناوری با رویکردی فرابخشی از جمله مواردی است که می‌باید جایگاه ویژه خود را در عرضه علم کاربردی پیدا نماید. و دراین راستا نه تنها وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بلکه کلیه نهادها و وزارتخانه‌های دست اندرکار می‌باید به وظیفه ملی خود عمل نمایند. از این روست که تقویت و توسعه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری و توجه روزافزون به آن و اجرایی نمودن مصوبات آن می تواند نقش موثر و درجه اولی در این خصوص پیدا کند.
4- حفظ حقوق مالکیت فکری به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای توسعه فناوری می‌باید در روند توسعه همه جانبه و پایدار کشور مورد توجه قرار گیرد. مالکیت فکری از یک‌سو پخش و انتشار دانش و گسترش آنرا بهمراه می‌آورد و از سوی دیگر حقوق صاحبان اندیشه را پاس می‌دارد و از این رو است که توجه جدی به تسهیل ساز و کارها در ثبت پتنت در داخل و خارج از کشور، پرورش حقوقدانان آشنا به موضوع پتنت و پایه‌ریزی نظام اطلاع‌رسانی پویا جهت بهره‌گیری از دانش فنی نهفته در پتنت‌ها از ضروریاتی است که هر چند وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران به جد در جهت گسترش و تعمیق آن می‌باشند اما این مهم جز با کلان‌نگری، ظرفیت‌سازی، همفکری و ساختارسازی نقش تعیین کننده خود را باز نمی‌یابد.
5- امروزه نقش حیاتی داده‌ها و اطلاعات و دقت و شفافیت آن در ساختار رو به توسعه کشورها تعیین کننده بوده و دسترسی آسان به این اطلاعات امکان تجزیه و تحلیل عمیق‌تر، صرف هزینه‌های کمتر و یافتن راه‌ حل‌های اساسی مشکلات را میسر می‌سازد. از این رو ایجاد نظام اطلاعات پژوهشی و فناوری یکپارچه در کشور جهت دسترسی صنعت و دانشگاه به اطلاعات بهنگام از ضروریاتی است که هم به تصمیم‌سازان میهن اسلامیمان یاری می‌رساند و هم اعتماد بنفس بیشترِ تصمیم‌گیران در تمامی سطوح را به همراه می‌آورد. و خوشبختانه شورای عالی عتف در دومین جلسه رسمی خود طراحی و راه‌اندازی این سیستم را تصویب کرده است.
ما از اینکه به برکت انقلاب اسلامی‌مان، جامعه علمی کشور، اعتماد به نفس و جسارت لازم را برای حضور در صحنه علوم و فناوری‌های نوین به دست آورده و نمونه هایی از این موفقیت‌ها را شما در ایام دهه فجر ملاحظه کرده و یا خواهید کرد خوشحالیم و افتخار می‌کنیم که پذیرش اجتماعی و درک و حمایت عموم از نوآوری، اختراع و فناوری و کشاندن علم به میدان عمل و جامعه در کشور ایجاد شده و بین دولتمردان، جامعه و آحاد مردم در تشویق و ترویج آن اتفاق نظر و همکاری لازم بوجود آمده است. در این راستا امیدوارم تلاش دست‌اندکاران جشنواره بین‌المللی خوارزمی به بار نشیند و فعالیت این عزیزان با حمایت‌های لازم همراه گردد و ارتباط دانشمندان و محققان داخل و خارج از کشور پایدار و همیشگی باشد.
 

( ۱ )