متن سخنرانی وزیر علوم در مراسم تقدیر از خیران خوابگاه‌ساز

۱۷ تیر ۱۳۹۳ | ۱۵:۳۸ کد : ۲۴۹۳۸ پیام های وزیر
تعداد بازدید:۸۵۴
بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین، انه خیر ناصر و معین
 
با سلام به محضر حضرت ولی عصر(عج) و درود به روح ملکوتی بنیان‌گذار فقید انقلاب اسلامی و سلام بر رهبر فرزانه انقلاب اسلامی و شما عزیزان ،خیرین نیکوکار آموزش عالی و شرکت کنندگان محترم.
بسیار خوشوقتم از اینکه در جمع نیکوکاران آموزش‌عالی به سر می‌برم. آرزو داشتم بنده نیز می‌توانستم دست کم به قدر توان خود سهمی در نیکوکاری شما بزرگواران برای دانشجویان و آینده سازان میهن عزیزمان داشته باشم. از این جهت غبطه خوردن به شما عزیزان تنها کاری است که شاید فعلاً بتوانم بکنم چرا که به فرموده خداوند تبارک و تعالی «و ماتَفعَلوا مِن خیرٍ یَعلَمهُ الله» (بقره 197) قطعاً خداوند از جایگاه رفیع شما آگاهی دارد و مطمئنم که پاداشی بزرگ‌ نیزدر انتظار شماست.
سرمایه‌گذاری در آموزش عالی توجه به آینده جوانان ایران اسلامی
نِعمَ المالُ صالحُ لِرَجُلِ صالح
توسعه و آموزش‌عالی: در سال اتحاد ملی و انسجام اسلامی یکی از نمادهای اصلی توسعه و پیشرفت در هر کشوری بدون تردید نظام آموزش عالی در آن کشور است. هرچند که آموزش پیش دانشگاهی به عنوان پایه آموزش افراد شناخته می‌شود، اما امروزه در عصر ارتباطات و دنیای پرسرعت که با پیشرفت روز افزون علوم همراه است آنچه ملاک و پایه توسعه محسوب می‌شود، آموزش عالی، آن هم در سطح بسیار پیشرفته است ، به گونه‌ای که سالهاست در کشوری مانند ژاپن سواد یا بی‌سوادی را در آشنایی با رایانه می‌دانند و هیچ کشوری به عنوان کشور توسعه یافته و پیشرفته شناخته نمی‌شود مگر آنکه در حوزه آموزش عالی و تحقیقات آکادمیک که نتیجه و ثمره آموزش عالی است و خود باعث رونق و پیشبرد صنایع می‌شود. در سطح بالایی باشد.
همگانی کردن آموزش و پرورش تأمین فضاهای آموزشی: در کشور ما بویژه پس از انقلاب شکوهمند اسلامی تلاش زیادی در جهت همگانی کردن آموزش و پرورش خصوصاً در مناطق محروم انجام داده‌اند. اما از آنجا که در سالهای قبل از انقلاب؛ کشور ما از این جهت به دلایل بی توجهی مسوولین بسیار عقب افتاده بود وپس از انقلاب هم به دلیل مشکلات فراوان ازجمله جنگ تحمیلی و تحریم اقتصادی امکان اینکه دولت بتواند به تنهایی و در مدت زمان مناسب فضاهای آموزشی مورد نیاز را برای همه افراد کشور تامین کند (که البته این یکی از اصول قانون اساسی نیز هست) ، نبود لذا مردم عزیز و فرهنگ دوستمان با توجه به این نیاز به صورت خود جوش وارد عرصه مدرسه سازی شده تا حدود زیادی کمبود فضاهاو امکانات را بر آورده کردند، اما متاسفانه در زمینه تامین فضا ها و امکانات آموزشی مورد نیاز آموزشی عالی کشور این مسأله به علل مختلف کمتر مورد توجه قرار گرفته است . با توجه به نیاز روزافزون به امکانات و فضاهای آموزش عالی برای دانشجویان و دانشگاهیان و از سوی دیگر سیل عظیم مشتاقان ورود به دانشگاه، لازم است با همت و تلاش بیشتر دولت از یکسو و ایجاد بستر مناسب جهت حضور فعال خیرین در این زمینه ان‌شاءالله شاهد رشد و شکوفایی علمی هرچه بیشتر و بهتر دانشگاههای کشور باشیم . خوشبختانه مدتی است که در این عرصه نیز خیرین مختلفی از داخل و خارج کشور توجه و توان خود را معطوف به تامین بخشی از این نیازها مانند خوابگاه‌سازی و امکانات خوابگاهی و … کرده‌اند.
هرچند کسانی که سرمایه زندگی خود را در اینگونه امور خیر گذاشته‌اند ، نه می‌خواهند و نه نیازی به معرفی دارند ولی به نظر می‌رسد یکی از راههای همگانی‌کردن فرهنگ شرکت در امور خیر در جهت رفع نیازهای دانشگاه‌ها تقدیر از اقدامات سخاوتمندانه و ارزشمند این عزیزان باشد. این جلسه نیز بنا دارد تا مروج خیر شده و نیکوکار را تکریم نماید.
از طرفی همه مجموعه دانشگاه طراحی شده است تا به نیاز‌های دانشجویی که وارد نظام آموزش عالی می‌شود پاسخ داده ، و در نهایت تربیت کرده و رشد دهند . در مسائل دانشجویی چند مسأله مهم داریم ، مسأله آموزش ، فرهنگ، رفاه و ... دانشجو برای اینکه بتواند با فراغت بیاموزد و در عرصه‌های مختلف فرهنگی فعالیت کند نیاز به حداقل امکانات دارد . خوابگاه‌های دانشجویی شاید اصلی‌ترین موضوع در مسأله رفاه دانشجویی است . چون اگر دانشجو سرپناهی با حداقل امکانات در اختیارش نباشد، نمی‌تواند با فکر آسوده به تحصیل بپردازد .
اهمیت زندگی در خوابگاهها دانشجویی: از اینرو اهمیت خوابگاه های دانشجویی در نظام آموزش عالی ما به شدت احساس می‌شود . به خاطر اینکه اولاً خوابگاه‌های دانشجویی محل زندگی دانشجو است . چهار سال و شاید بیشتر در این محل زندگی می‌کند ، عمر خود را می‌گذراند، ثانیاً محل مطالعه و تأمل علمی او است . آنجا مطالعه می‌کند ، درسهای خود را مرور می‌کند ، ثانیاً محل آموختن مهارت‌های زندگی مشترک است .
در جمع 100 یا 200 نفره یاد می‌گیرد چگونه تعامل و زندگی کند و مهمتر از اینها محل گذران اوقات فراغت دانشجو نیز هست. بنابراین خوابگاه در زندگی دانشجو نقش مهمی را ایفاد می‌کند . قطعاً نارسایی در این زمینه باعث مشکلات و مسائل مختلفی می‌شود هر چند که طی سالهای بعد از انقلاب اسلامی علیرغم رشد سریع دانشجو و ده برابر شدن دانشجویان خوابگاهی و ساخت مسکن دانشجویی ، خوابگاه‌های دانشجویی در سطح کشور چند مشکل اساسی دارند که به اختصار اشاره می‌شود :
مشکلات خوابگاههای دانشگاهی: اولین مشکل : کمبود فضای فیزیکی خوابگاه‌ها است . براساس آماری که داریم 70درصد دانشجویانی که وارد دانشگاه می‌شوند متقاضی خوابگاه هستند به عبارت دیگر 70 درصد دانشجویان استحقاق برخورداری از خوابگاه‌های دانشجویی را دارند ولی در کل کشور مقداری که می‌توان پاسخ مثبت داد حدود 40 درصد است . یعنی قریب به 30 درصد دانشجویان متقاضی خوابگاه امکان استفاده را نمی‌یابند .
در نتیجه این دانشجویان در داخل شهر به دنبال خانه و سرپناهی می‌گردند که اجاره بکنند و بتوانند درس بخوانند . مشکل حاد دیگر این است که همین مقدار اختصاص داده شده به خاطر کمبود فضا تراکم بسیار زیادی در خوابگاه‌ها بوجود آورده است .
سرانه استاندارد‌ جهانی برای هر دانشجو در خوابگاه 16 متر مربع است ولی در خوابگاه‌های ما خیلی کمتر از اینها است قریب به یک سوم . براساس آمار در خوابگاه‌های دانشجویی 48 درصد از اتاقهایی که دانشجویان زندگی می کنند 3 نفره یا 4 نفره است ،
20 درصد از این اتاقها 5 یا 6 نفره است و 3 درصد 7 یا 8 نفره و تنها 29 درصد از اتاقها هستند که 1 یا 2 نفره هستند . یعنی کمتر از 30 درصد به صورت استاندارد از آنها استفاده می‌شود و بالای 70 درصد 3 تا 6 نفر در هر اتاق زندگی می‌کنند . در یک اتاق 4*3 چهار نفر با چهار ذوق و سلیقه زندگی کردن واقعاً کار بسیار سخت و دشواری است .
مشکل دیگر فرسودگی خوابگاه‌ها است عمر مفید خوابگاه حداکثر 20 سال است که غالب خوابگاه‌ها عمر مفید خود را گذرانده‌اند ، اکثر خوابگاه‌ها عمری به قدمت خود دانشگاه‌ها دارند که براساس شرایط آن زمان طراحی شده‌اند . گذشت زمان باعث فرسودگی آنها شده و مشکلات عدیده‌ای را به بار آورده است که هزینه‌های بسیار هنگفتی را بر نظام آموزشی ما تحمیل می‌کند . به طور متوسط در تهران برای نگهداری خوابگاه‌های فرسوده بیش از 180 هزار تومان در سال برای دانشجو هزینه می‌شود و متوسط هزینه سرانه در کل کشور برابر 113 هزار تومان است که این هزینه صرفاً نگهداری و تعمیر است .
مشکل دیگر استیجاری بودن برخی از خوابگاه‌ها است که گاهی در نتیجه تخلیه خوابگاه استیجاری کل برنامه آموزشی دانشجو نیز به هم خورده ، مدتها سرگردان می‌ماند و دچار مشکل می‌شود .
مشکل دیگر مشکل خوابگاه متاهلین است . از نظر آماری حدود 1000 واحد در کل کشور برای زوج‌های دانشجو داریم تا بتوانند به عنوان خوابگاه دانشجویی از آن استفاده کنند که البته از این تعداد حدود نود درصد آن در تهران متمرکز است ( قریب به 900 واحد ) و بقیه در شهر‌های دیگر . با توجه به اینکه پذیرش دانشجویان کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی به شدت افزایش پیدا می کند و اکثر این قبیل دانشجویان متاهل بوده و متقاضی خوابگاه دانشجویی متأهل هستند ، امکانات به هیچ وجه پاسخگو نیست . این مسأله ، مسأله بسیار مهمی است . مسأله تشویق به ازدواج آسان در دوران دانشجویی به ویژه در مقاطع تحصیلی تکمیلی اقتضا می‌کند که به این امر بطور جدی بها داده شود و این مشکل به نوعی برطرف گردد . مشکل دیگر کمبود فضا‌های مذهبی ، فرهنگی ، تفریحی و ورزشی در خوابگاه‌ها است جالب است بدانید اکثر خوابگاه‌ها فاقد یک فضای مناسب برای برپایی نماز جماعت هستند ، خیلی از خوابگاه‌ها محل کوچکی را به عنوان اتاق مطالعه، اتاق تلویزیون و نمازخانه تعریف کرده‌اند . یعنی در یک فضای کوچک هر سه کار صورت می گیرد . تلویزیون در یک طرف روشن است عده‌ای می‌خواهند مطالعه کنند و در طرف دیگر کسی می‌خواهد نماز بخواند . این در حالی است که استقبال دانشجویان نسبت به برنامه‌های فرهنگی مخصوصاً برنامه‌های دینی در جایی که امکانات وجود دارد بسیار خوب است .
یکی دیگر از مشکلات خوابگاه‌ها پراکندگی آنها در داخل شهر‌ها است . در خیلی از شهر‌های کوچک خوابگاه‌های کوچک استیجاری در داخل شهر پراکنده شده است . در جاهای شلوغ شهر که تراکم جمعیت دانشجو بویژه خواهران زیاد است ، در یک محله بسیار سنتی مشکلات مختلف فرهنگی را بوجود می‌آورد . درصد بالایی از ورودی‌های ما به دانشگاه دختران هستند و از تعداد 70 درصد متقاضی خوابگاه عملاً به بیش از 40 درصد آنها خوابگاه داده نمی شود. نتیجه امر این می‌شود که خواهران دانشجوی ما که بیش از 90 درصد مجرد هستند ، در داخل شهر به دنبال منزل و محل مسکونی می‌گردند. خوب طبیعتاً می‌دانید با توجه به فرهنگ خاصی که وجود دارد پرداختن به این قضیه و در اختیار گذاشتن چنین منزل‌هایی واقعاً مشکل است . تراکم بیش از حد در خوابگاه‌ها باعث شده است انواع ناهنجاری‌های مختلف در خوابگاه‌ها دیده شود . مسأله افت تحصیلی ؛ با این که اصلی ترین رسالت دانشجو تحصیل است، در نتیجه به هم ریختگی و تراکم بیش از حد است . شیوع بعضی مسائل ضد ارزشی، تهدید‌های مختلف جسمی و روانی که در محیط‌های متراکم ممکن است بوجود بیاید.
با توجه به اهمیت موضوع خوابگاه‌ها شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوبه ای را در سال 81 تصویب کرد تحت عنوان « سیاست‌های فرهنگی اجتماعی بهینه‌سازی وضعیت خوابگاه‌ها » که عملیاتی شدن این قضیه ، قطعاً طول خواهد کشید .
در پایان به این نکته اشاره می‌کنم با توجه به ضرورت قضیه و مسائل و مشکلات فرهنگی و اجتماعی که خوابگاه‌ها و تراکم آن دارد به نظر می رسد جهت حل مشکل دانشجویان که فرزندان من و شما هستند باید چاره‌ای اندیشید .
چنین جمعیتی با یک چنین پتانسیلی که استعداد آینده کشور است، توان علمی کشور، است توقع مقام معظم رهبری این است که یک نهضت نرم افزاری و یک جنبش تولید علوم در کشور ایجاد بشود. قطعاً باید در دانشگاه این عرصه را فراهم کرد و یکی از مسائل مهم در دانشگاه برای دانشجو مساله خوابگاه است . از قدیم رسم بر این بوده که خیرین در ساختن مدارس علمی پیش قدم بودند . خیلی از فضا‌های علمی قدیمی توسط خیرین ساخته شده و وقف تحصیلات علمی شده است . جا دارد با توجه به پیوندی که امروز نظام آموزشی عالی ما با نظام اسلامی خورده ورکنی از ارکان جمهوری اسلامی محسوب می‌شود، این فرهنگ به دانشگاه‌ها نیز تسری پیدا ‌کند . خوشبختانه خیرینی همچون شما عزیزان به این کار اقدام کرده‌اند.
البته برای تأمین خوابگاه علاوه بر خیرین جا دارد که مسؤولین کشوری نیز به این مسأله توجه کنند و تسهیلات ویژه بانکی در اختیار این خیرین قرارداده شود. خود دانشگاه‌ها همکاری کنند. در پایان چند پیشنهاد ( صندوق رفاه دانشجویان) برای جلب مشارکت و حمایت‌های مردمی به شرح ذیل اعلام می‌شود :
جلب و جذب خیرین
- استفاده از امر اسلامی وقف
- استفاده از سایر عقود اسلامی
- ارائه تسهیلات و کمک مالی به کسانی که می‌خواهند خوابگاه بسازند.
اقدام شما در لسان پیامبر صدقه جاریه تلقی شده است و مال و ثروت مهم اگر برای پیشبرد اهداف دینی و انسانی خرج شده باشد، بهترین خیر است.
مال را کز بهر دین باش حمول
نِعمَ مالُ صالحُ خواندش رسول
با قیات صالحات نیز در تعابیر قرآنی همین خیرات و مبرات است که آثار آن همچون اثر علم و دانش ماندنی است و تا دنیا باقی است، ثوات و خیر آن به عامل عمل خواهد رسید و بهترین نیکی است.
کار نیکو گر بماند زآدمی به کز و ماند سرای زرنگار
انشاء اله شاهد نهضتی در راستای برطرف کردن نیاز جدید خوابگاه‌های دانشجویی در آینده‌ی نزدیک باشیم . امیدواریم خداوند متعال همه عزیزانی را که در راستای خدمت به نظام جمهوری اسلامی تلاش می‌کنند بویژه خیرین خوابگاه ساز را موفق و مؤید بدارد .