سخنرانی وزیر علوم در سیزدهمین اجلاس کامستک

۱۷ تیر ۱۳۹۳ | ۱۵:۳۸ کد : ۲۴۹۱۹ پیام های وزیر
تعداد بازدید:۱۵۴
در آغاز بسیار خرسند و مفتخرم که به عنوان نماینده جمهوری اسلامی ایران این جمع محترم را به مناسبت سیزدهمین نشست مجمع عمومی کمیته دائمی سازمان کنفرانس اسلامی در زمینه همکاریهای علمی و فنی(COMSTECH) مخاطب قرار می‌دهم و مایل هستم از دولت جمهوری اسلامی پاکستان به خاطر زحمات و حمایتهای بی‌دریغ به منظور میزبانی مجموعه نشستهای (COMSTECH) و این مجمع مهم سالیانه کمال سپاس و قدردانی را داشته باشم.
و بسیار مفتخرم که به عنوان نماینده جمهوری اسلامی ایران با جایگاه مناسب و رشد شتابان در امر توسعه علم و نوآوری در میان کشورهای اسلامی در خدمت شما می‌باشم.
عالیجنابان، کشور جمهوری اسلامی ایران جایگاه ویژه‌ای برای توسعه علوم و فناوری بعنوان یک اصل مهم قائل است، تا جایی که در سال جدید هجری شمسی 1387 که از 20 مارس آغاز شده است، رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران حضرت آیت‌ا... خامنه‌ای این سال را سال نوآوری و شکوفایی نام‌گذاری کرده‌اند.
حضار گرامی، اینجانب مایلم تا به چند نکته اساسی در خصوص توسعه علم و فناوری در کشورهای اسلامی اشاره نمایم:
1ـ نقطه عطف چالش کشورهای عضو OIC آن است که بتوانند انتظار کمک کمتری از کشورهای توسعه یافته داشته باشند و می‌بایست به منابع انسانی، فنی و مالی خود توجه نمایند. این بدان معناست که هیچ جایگزینی برای رویه‌های سیاست‌گذاری و ساختار مناسب برای دست‌یابی به خودباوری وجود ندارد. پیشرفت و توسعه به اعتماد به نفس و خودباوری بستگی دارد که از ارزشهای بومی و ریشه‌های فرهنگی نشأت گرفته است و درست در نقطه مقابل تقلید بی‌فایده از ظاهر منفی بعضی از کشورهای توسعه یافته قرار دارد. به عبارتی دیگر خودباوری، مشارکت گسترده در فرآیندهای توسعه را در بردارد.
2ـ عالیجنابان بدیهی است که کشورهای اسلامی برای پیشرفت جدی نه تنها نیازمند رشد تکنولوژی داخلی می‌باشند بلکه خلق و توسعه پایدار علمی توسط مردم هر کشور را می‌طلبد.
برای این منظور تکنولوژی مورد نیاز کشورهای در حال توسعه می‌بایست دقیقاً مشخص گردد و بر اساس شرایط و نیازهای داخلی باشد و صاحبان آن تکنولوژی مشخص شوند و حمایت و تشویق گردند. در طول زمان ما یادگرفته‌ایم که دولتهای کشورهای توسعه یافته حق کپی رایت را برای تکنولوژی‌های قابل انتقال در دسترس قرار نمی‌دهند. همچنین ما یاد گرفته‌ایم که بخش اعظمی از تکنولوژی‌های مهم در طول زمان تغییر می کنند و یا به عبارتی دیگر آنچه امروز رایج است ممکن است فردا از دور خارج شود. این مورد و موارد مشابه به معنای آن است که ما باید خود به این فناوری‌ها دست یابیم.
3ـ همانگونه که می دانیم، علم و تکنولوژی به تمامی ابعاد در زندگی مدرن نفوذ یافته است و باعث بهبود زندگی گردیده است در این راستا، می‌بایست باور کنیم که رشد سریع کشورهای توسعه یافته مرهون اخذ و بکارگیری علوم و فناوری است لذا این وضعیت نمی تواند برای کشورهای اسلامی متفاوت باشد به طور مشخص علم و تکنولوژی مبنای اساسی برای توسعه و مشارکت فعال کشورها نه تنها در عرصه اقتصاد جهانی بلکه در سیاستگذاری‌ها، تصمیم‌گیری‌ها، اجرا و مدیریت در زمینه‌های مختلف جهانی است. بنابر این کسب دانش تکنیکهای پیشرفته و بهره برداری مناسب از مواد اولیه، انرژی و نیروی انسانی، ارمهای ضروری برای افزایش بهره‌وری و رقابت در عرصه‌های مختلف جهانی هستند. بر همین اساس موضوع حیاتی در قرن 21 آن است که چگونه کشورهای عضو OIC بتوانند در بکارگیری علوم و فناوری های جدید اقدام نمایند تا بتوانند در تصمیم‌سازی‌ها و مدیریت جهانی و به تبع آن در توسعه اقتصاد بین‌المللی موثر واقع شوند.
4ـ حقیقتاً تا کنون علوم و فناوری بطور موثر در سیاستها و برنامه‌های توسعه کشورهای جهان اسلام ملحوظ نگردیده است لذا برای تشویق و حمایت از کشورهای عضو پیشنهاد می‌شود سازمان(COMSTECH) و یا سازمان دیگری مأموریت یابند تا در تدوین برنامه چشم‌انداز و نقشه راه دراز مدت (بیست‌ساله) به کشورهای عضو OIC کمک و جهت اجرا همکاری نمایند.
5ـ پر واضح است که انتقال هیچ فناوری به معنای واقعی تحقق نمی‌یابد مگر اینکه دریافت کنندة آن فناوری قابلیت‌های خود را در زمینه علوم که آن فناوری بر آن اتکا دارد توسعه داده باشد علاوه بر این وجود زیرساخت های علمی قابلیت استفاده از تجهیزات ارتباطات بین‌المللی و ارایه مشوق‌های مناسب پیش نیازهای لازم جهت کار همراه با خلاقیت (خلاقانه) و پژوهش پربار و سودبخش می‌باشد. یکی از زیرساختهای مهم در توسعه فناوری ایجاد و حمایت گسترده از پارکهای علم و فناوری است جمهوری اسلامی ایران با برخورداری از تجربیات و امکانات مناسب در این زمینه از جمله تأسیس 18 پارک علم و فناوری پیشنهاد می‌کند شبکه همکاری پارکهای علم و فناوری کشورهای اسلامی تشکیل شود. در این ارتباط جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد تا در ایجاد این شبکه اقدامات لازم را به مرحله عمل درآورد. همچنین ما آماده‌ایم که عضو هیأت مؤسس دبیرخانه اجرایی (COMSTECH) شویم.
6ـ از آنجایی که توسعه علوم و فناوری عامل بسیار مهم و اساسی در توسعة همه جانبه است کنش بین دانشگاهها، مراکز تحقیقاتی و صنفی بایستی مورد تشویق واقع شود و برای جلوگیری از فرار مغزها ضمن ایجاد انگیزه مشوق‌های مالی لازم فراهم گردد. بنابر این پیشنهاد می‌شود که مکانیزم تأمین منابع مالی برای توسعه علوم و فناوری در کشورهای عضو OIC ایجاد شود که منابع مالی با کمک کشورهای عضو و همچنین بانک توسعه اسلامی و سایر نهادهای مالی بین‌المللی تأمین شود تا به منظور حمایت از توسعه «قطبهای فناوری» بودجه لازم را در بخش‌های مهم از جمله نانو تکنولوژی، بیوتکنولوژی، فناوری اطلاعات، انرژی و فناوری فضا و ...تأمین نماید.
7ـ با انجام اقدامات فوق کشورهای اسلامی قادر خواهند شد تا از منافع علوم و فناوری که مرتبط با نیازهای آنان باشد بهره‌مند شوند. مسئله مهم دیگر ترویج تجاری سازی دانش و فناوری در بین کشورهای اسلامی است که به راستی نیازمند توسعه یک مکانیزم جهت شناسایی دانش و فناوری‌های برتر توسعه یافته توسط دانشمندان مسلمان و یا بنگاهها می‌باشیم و بر همین اساس جهت معاف نمودن این تولیدات دانش محور از مالیات و تعرفه‌های گمرکی در سطح کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی به منظور تسهیل تجارت و محصولات دانش محور در بین کشورهای اسلامی شرایط لازم را فراهم نماییم. شاید لازم باشد که در چنین مواردی برای سرمایه گذاری مشترک بمنظور ارتقاء اینگونه تولیدات دانش محور اقدام نماییم.
8ـ عالیجنابان، به استحضار می‌رسانم که کشورهای جمهوری اسلامی ایران در جایگاهی است که قادر است با کشورهای عضو OIC در سیاستگذاری، برنامه ریزی و توسعه زیرساخت‌های علوم و فناوری همکاری مؤثر نماید و انتقال دانش فنی و فناوری به کشورهای اسلامی را در بسیاری از زمینه‌های پیشرفته از جمله نانو تکنولوژی، بیوتکنولوژی، فناوری اطلاعات، انرژی، سلامت و بهداشت، تجهیزات پزشکی، فناوری اعم از فناوری فضا و مواد پیشرفته سهولت بخشد.
شایان ذکر است که بدلیل برنامه‌ریزی مناسب و موفق برای توسعه و بهره‌مندی از نیروی انسانی کار آزموده ما در جایگاهی قرار گرفته‌ایم که می‌توانیم با کشورهای عضو OIC در زمینه آموزش فنی در بخش فناوری‌های پیشرفته و اعزام نیروهای متخصص همکاری نماییم.
9ـ در سالهای اخیر ما شاهد آن بوده‌ایم که تعدادی از کشورهای توسعه یافته در صدد تحمیل رژیم آپارتاید علمی مخصوص بر روی کشورهای اسلامی برآمده‌اند و تلاش می‌کنند تا آنان را از دستیابی به توان علمی لازم برای بهره‌برداری از فناوری‌های پیشرفته و به خصوص انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای تحت لوای بهانه‌های کذب و دروغین درو بدارند. بنابراین کشورهای اسلامی بطور متحد میبایست با این سیاست مخالفت نمایند و با ایجاد یک مکانیزم کامل در جهت مشارکت در یافته‌های علمی فیمابین همکاری نمایند.
10ـ با توجه به اینکه راه‌های کسب علم در دنیای اطلاعات امروز بسیار گسترده و متنوع است و دانشگاههای مجازی با استفاده از شبکه‌های اینترنت در سطح وسیعی برای آموزش قشرهای مختلف مردم تلاشهای موفقی را ارایه نموده‌اند لذا پیشنهاد می‌شود شبکه ای از دانشگاههای مجازی جهان اسلامی ایجاد شود. در این ارتباط جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد حمایت لازم را از ایجاد این شبکه در جهان اسلام بعمل آورد.
11ـ عالیجنابان در طی سالها، (COMSTECH) از یک نقطه قوت به نقطه قوت دیگر رشد یافته است ( رشد صعودی داشته است) و کنش‌های متقابل در بین دانشمندان کشورهای عضو OIC را سهولت بخشیده و به ایجاد ظرفیت‌های بومی کمک نموده‌است. همکاری‌های منطقه‌ای را تشویق نموده و در پیشبرد مشارکت بین دانشگاهها و مؤسسات صنعتی تلاش نموده است. همچنین شبکه جامعی از مراکز تحقیقاتی در برخی موضوعات فناوری در بین کشورهای عضو OIC را دایر نموده است. در هر حال، لازم است که این برنامه‌های گسترش یافته و بویژه در حوزه عملیاتی نمودن طرح‌های، تلاش بیشتری شود و مکانیزم‌های مناسب طراحی و پیاده گردد.
عالیجنابان، خانم‌ها، آقایان
در پایان عرایضم اجازه دهید که برخی آمارها را در مورد پیشرفت‌های جمهوری اسلامی ایران پس از انقلاب اسلامی ایران که در سی‌امین سال انقلاب هستیم خدمتتان ارائه نمایم:
ـ جمعیت دانشجویی کشور در سال 1979، 170هزار نفر بود، در سال جاری3/3 میلیون نفر، این در حالی است که جمعیت کشور در این مدت دو برابر شده است. تقریباً در تمامی شهرهای بزرگ و کوچک کشور ما یک واحد دانشگاهی داریم.
ـ تعداد دوره‌های دکتری کشور از انگشتان دست تجاوز نمی‌کرد ولی الان تقریباً در تمامی رشته‌ها و شاخه‌های علمی ما دوره‌های دکتری(Ph.D) داریم.
 ـ تعداد مقالات علمی ما حدود 500 تا در سال 1979 بود، در حالیکه فقط مقالات نمایه شده در ISI در سال 2007، 9061 بود و اگر سایر مقالات پژوهش را به آن اضافه کنیم بیش از 15 هزار مقاله می‌شود. و ما بیشترین نرخ رشد تولید علم را از این جهت در جهان داشته‌ایم.
همچنین دستاوردهای فناوری ایران بعد از انقلاب اسلامی در شاخه‌های مختلف قابل توجه می‌باشد که از آن جمله می‌توان به طراحی و ساخت هواپیما، ماهواره‌های کوچک و تجهیزات پرتاب ماهواره و محصولات بیوتکنولوژی از جمله داروی ایدز و انواع واکسن‌ها اشاره کنیم. در همین راستا آمادگی دولت جمهوری اسلامی ایران را برای در اختیار گذاردن تجربیات خود به کشورهای اسلامی در این زمینه‌ها اعلام می‌نمایم.